دانشنامه قرآن و حديث - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٩
سوم هجرى)، ٥ . المحاسن ، تأليف احمد بن محمّد بن خالد بَرقى (م ٢٧٤ يا ٢٨٠ق). گفتنى است كه از جوامع اوّليه حديثى شيعه، تنها بخش هايى از كتاب المحاسن بر جاى مانده است.
١ / ٢. جوامع حديثىِ اوّليه اهل سنّت
پس از رفع ممنوعيت نگارش حديث در اوايل قرن دوم، اهل سنّت، ديگر محدوديتى براى نگارش حديث نداشتند و در مدّت حدود دو قرن، شمار قابل توجّهى «جامع حديثى» پديد آوردند كه بسيارى از آنها بر جاى مانده اند، از جمله: ١ . الموطّأ ، تأليف مالك بن اَنَس حِميَرى (م ١٧٩ ق)، ٢ . مسند ابن حنبل، تأليف احمد بن محمّد بن حنبل شيبانى مَروَزى (م ٢٤١ ق)، ٣ . صحيح البخارى، تأليف محمّد بن اسماعيل بُخارى (م ٢٥٦ ق)، ٤ . صحيح مسلم، تأليف مسلم بن حَجّاج نيشابورى (م ٢٦١ ق)، ٥ . سنن ابن ماجة، تأليف محمّد بن يزيد ماجه قزوينى (م ٢٧٣ ق)، ٦ . سنن أبى داوود، تأليف ابو داوود سليمان بن اشعث سِجِستانى (م ٢٧٥ ق)، ٧ . سُنن النَّسائى، تأليف احمد بن شعيب نَسايى (م ٣٠٣ ق).
٢. جوامع حديثى ثانويه
مقصود از جوامع ثانويه ، آن دسته از منابع اند كه در محدوده زمانى قرن چهارم تا دهم هجرى نگارش يافته اند. اين منابع نيز دو دسته اند:
٢ / ١. جوامع حديثى ثانويه مكتب اهل بيت عليهم السلام
شمارى از اين منابع كه اكنون در اختيار ما قرار دارند، عبارت اند از: ١ . الكافى ، تأليف محمّد بن يعقوب كُلَينى رازى (م ٣٢٩ ق)،