چند روايت اند كه تصريح مى كنند آيه ياد شده: «و [ديگران را] بر خويشتن مقدّم مى دارند ، هر چند خودشان نيازمند باشند» در باره ايثار امام على عليه السلام است ، با اين تفاوت كه برخى از اين روايات ، مطلق اند و موضوع ايثار را بيان نمى كنند . [١] برخى ، موضوع ايثار را پوشاندن برهنه مى دانند ، [٢] برخى موضوع ايثار را مقدّم داشتن مقداد در تأمين نيازهاى زندگى مطرح مى كنند [٣] و برخى ، شأن نزول آن را پذيرايى از ميهمانى كه پيامبر اسلام براى على عليه السلام فرستاده بود ، دانسته اند. [٤]

سه . ايثار مردى انصارى

در صحيح البخارى روايت شده كه اين آيه ، در باره مردى از انصار است كه پيامبر خدا ، ميهمانى را براى او فرستاد و او ، ميهمان خود را بر خود و همسر و فرزندانش مقدّم داشت . [٥] در اين كه نام ميزبان چيست ، اختلاف است . برخى او را ابو طلحه انصارى [٦] دانسته اند و برخى ، ثابت بن قيس ؛ [٧] امّا صاحب مجمع البيان ، معتقد است كه ميزبان ، امام على عليه السلام بوده و مى گويد كه روايت صحيح ، دالّ بر اين نكته دارد . [٨]

[١] ر . ك : ص ١٧١ ح ٧٣ . [٢] ر . ك : ص ١٧١ ح ٧٤ . [٣] ر . ك : ص ١٧٣ ح ٧٦ . [٤] ر . ك : ص ١٧٧ و ص ١٧٩ ح ٧٨ ـ ٨٠ . [٥] ر . ك : ص ١٨٩ ح ٨٨ . [٦] تفسير القرطبى : ج ١٨ ص ٢٥ . [٧] الدرّ المنثور : ج ٨ ص ١٠٢ . [٨] امّا آنچه ما با سند صحيح از ابو هريره روايت كرده ايم ، اين است كه كسى كه آن مرد را ميهمانى داد و كودك را خوابانْد و چراغ را خاموش كرد ، على و فاطمه عليهماالسلام بودند (مجمع البيان : ج ٩ ص ٣٩١) .