إنَّ لِكُلِّ شَى ءٍ مُدَّةً وَ أجَلاً . [١] هر چيزى ، مدّتى و پايانى دارد . آسمان ها ، زمين ، آنچه ميان زمين و آسمان است ، [٢] انسان ها ، [٣] جوامع انسانى [٤] و حتّى فرشتگان ، [٥] اجل دارند. تنها كسى كه اجل ندارد ، آفريدگار هستى است ، چنان كه امير مؤمنان عليه السلام فرمود: هُوَ الأَوَّلُ لَم يَزَل، وَالباقى بِلا أجَلٍ . [٦] او نخستين و ازلى است ، و مانا و بى پايان است . و فرمود: الَّذى لَيسَ لَهُ وَقتٌ مَعدودٌ، ولا أجَلٌ مَمدودٌ . [٧] خدايى كه نه او را زمانى قابل محاسبه است و نه مهلتى داراى آغاز و انجام.

دو . انواع اَجَل ها

در آيه دوم سوره انعام ، به دو نوع اَجَل ، اشاره شده است : اَجَل مطلق و اَجَل مُسمّا : « هُوَ الَّذِى خَلَقَكُم مِّن طِينٍ ثُمَّ قَضَى أَجَلاً وَأَجَلٌ مُّسَمًّى عِندَهُ. [٨] او كسى است كه شما را از گِل آفريد ، آن گاه مدّتى را [ براى شما عمر ] مقرّر داشت ، و اَجَل حتمى ، نزد اوست » .

[١] ر . ك : ص ٢٩٨ ح ٤ . [٢] ر . ك : ص ٢٩٧ (اَجَل / فصل يكم / هر چيزى ، اَجَلِ رقم خورده اى دارد) . [٣] ر . ك : ص ٣٠١ (اَجَل / فصل يكم / هر انسانى ، اَجَلى دارد) . [٤] ر . ك : ص ٣٠١ (اَجَل / فصل يكم / هر امّتى ، اَجَلى دارد) . [٥] ر . ك : بحار الأنوار: ج ٦ ص ٣١٦ باب ٢ . [٦] نهج البلاغة : خطبه ١٦٣ ، بحار الأنوار : ج ٤ ص ٣٠٦ ح ٣٥ . [٧] الكافى : ج ١ ص ١٣٥ ح ١ ، نهج البلاغة : خطبه ١ ، التوحيد : ص ٤٢ ، بحار الأنوار : ج ٥٧ ص ١٧٦ ح ١٣٦ ؛ جواهر المطالب : ج ١ ص ٣٤٦ . [٨] انعام : آيه ٢ .