مقدّم داشتن مثبت ـ كه يكى از بزرگ ترين ارزش هاى اخلاقى است ـ ، مانند اين آيه شريف : «وَ يُؤْثِرُونَ عَلَى أَنفُسِهِمْ وَلَوْ كَانَ بِهِمْ خَصَاصَةٌ . [١] و [ديگران را] بر خويشتن مقدّم مى دارند ، هر چند خودشان نيازمند باشند» و گاه در مقدّم داشتن منفى ، مانند: «بَلْ تُؤْثِرُونَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا * وَ الْأَخِرَةُ خَيْرٌ وَ أَبْقَى . [٢] بلكه زندگانى دنيا را ترجيح مى دهيد ، در حالى كه آخرت ، بهتر و پايدارتر اسـت» . نكته قابل توجّه در آن جا كه اين واژه براى ارائه يكى از ارزش هاى اخلاقى استعمال مى شود ، اين است كه از نگاه اسلام ، مطلقِ مقدّم داشتن ديگران بر خود در تأمين نيازها و خواست ها ، ارزش تلقّى نمى گردد ؛ زيرا ترجيح بدون مرجّح و تقديم نابه جا ـ چنان كه در آداب ايثار خواهد آمد ـ ، ارزش نيست . از اين رو در مصباح الشريعة ، ايثارِ مثبت ، چنين تعريف شده است: أصلُ الإِيثارِ تَقديمُ الشَّى ءِ بِحَقِّهِ . [٣] ايثار ، در اصل ، مقدّم داشتن چيزى است به جا . اين بخش ، براى تبيين ايثار مثبت از نگاه قرآن و حديث است . [٤] بنا بر اين ، آنچه پس از اين به عنوان جمع بندى متون اين بخش خواهد آمد ، در باره ايثار به عنوان يك ارزش مهمّ اخلاقى است .

[١] حشر: آيه ٩ . [٢] اعلى: آيه ١٦ ـ ١٧ . [٣] مصباح الشريعة : ص ٤١٥ . [٤] مباحث مربوط به ايثار منفى ، ضمن مدخل «دنيا» خواهد آمد ، إن شاء اللّه !