مرتبه اوّل : ترك محرّمات و انجام دادن واجبات الهى . مرتبه دوم : ترك مكروهات و انجام دادن مستحبّات دينى . مرتبه سوم : پاكسازىِ دل از آنچه غير خداوند متعال است. با اشاره به همين مرتبه ادب ، امام على عليه السلام فرمود : كَفى بِالعَبدِ أدَبا ألاّ يُشرِكَ في نِعَمِهِ وإربِهِ غَيرَ رَبِّهِ . [١] بنده را ادبْ همين بس كه در نعمت ها و حاجت هايش ، كسى را جز پروردگار خويش ، شريك نگردانَد . و اين سخن امام صادق عليه السلام نيز به همين مرتبه اشاره دارد : القَلبُ حَرَمُ اللّه ِ ؛ فَلا تُسكِن حَرَمَ اللّه ِ غَيرَ اللّه ِ . [٢] دل ، حرم خداست ؛ پس در حرم خدا ، غير خدا را جاى مده .

ج ـ ادب با خود

ادب با خود ، عبارت است از رعايت ارزش ها در گفتار و كردار ، به دليل حرمت خود . به سخن ديگر ، گاهى انسان به دليل شرم از ديگران و رعايت حرمت خدا و مردم ، ادب را مراعات مى كند ، و گاه به مقتضاى انسان بودن و رعايت حرمت ارزش هاى انسانى . در سخنى منسوب به امام على عليه السلام اين نوع ادب ، نهايت ادبْ مدارى خوانده شده است : غايَةُ الأَدَبِ أن يَستَحِيَ الإِنسانُ مِن نَفسِهِ . [٣] اوج و نهايت ادب ، آن است كه انسان از خويشتن حيا كند .

[١] ر . ك : ص ٢٣٠ ح ٨٣٧ .[٢] جامع الأخبار : ص ٥١٨ ح ١٤٦٨ .[٣] ر . ك : ص ٢٢٠ ح ٨١٤ .