چنان كه در فصل دوم ملاحظه شد ، در احاديثى كه از اهل بيت عليهم السلام در تبيين بندهاى اذان به ما رسيده است ، شهادت سوم وجود ندارد . از اين رو ، شيخ المحدّثين ، صدوق (م ٣٨١ ق) پس از اشاره به روايت ابو بكر حضرمى و كليب اسدى [١] در كتاب من لايحضره الفقيه ، در تبيين بندهاى اذان مى گويد : وقال مصنّف هذا الكتاب : هذا هو الأذان الصحيح لا يزاد فيه ولا ينقص منه والمفوّضة [٢] لعنهم اللّه قد وضعوا أخبارا وزادوا في الأذان «محمّد وآل محمّد خير البريّة» مرّتين . وفي بعض رواياتهم بعد «أشهد أنّ محمّدا رسول اللّه » ، «أشهد أنّ عليّا وليّ اللّه » مرّتين . ومنهم من روى بدل ذلك «أشهد أنّ عليّا أمير المؤمنين حقّا» مرّتين ، ولا شكّ في أنّ عليّا وليّ اللّه وأنّه أمير المؤمنين حقّا ، وأنّ محمّدا وآله صلوات اللّه عليهم خير البريّة ولكن ليس ذلك في أصل الأذان ، وإنّما ذكرت ذلك ليعرف بهذه الزيادة المتّهمون بالتفويض المدلّسون أنفسهم في جملتنا . [٣] مصنّف اين كتاب مى گويد : اذان صحيح ، همين است . نه چيزى به آن افزوده و نه چيزى از آن كاسته مى شود ؛ امّا مفوّضه ـ كه خدايشان لعنت كناد ـ اخبارى ساخته اند و به موجب آنها دو بار جمله «محمّد و آل محمّد خير البريّة» را به اذان افزوده اند . نيز در پاره اى از رواياتشان آورده اند كه پس از «أشهد أنّ محمّدا رسول اللّه » ، دو بار بايد گفت : «أشهد أنّ عليّا ولىّ اللّه » . بعضى از آنان هم به جاى آن ، اين جمله را روايت كرده اند: «أشهد أنّ عليّا أمير المؤمنين

[١] ر . ك : ص ٣٦٤ ح ١٠٦٤ .[٢] مفوّضه فرقه اى از مسلمانان كه معتقد بودند خداوند ، محمّد صلى الله عليه و آله را آفريد و آفرينش دنيا را به او وا گذاشت . از اين رو، پيامبر صلى الله عليه و آله نيز آفريدگار است و به قولى ، معتقد بودند كه پيامبر صلى الله عليه و آله هم كار آفرينش دنيا را به على عليه السلام وا گذاشت .[٣] كتاب من لايحضره الفقيه : ج ١ ص ١٨٨ـ١٨٩ .