فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامى - سبحانی، علیرضا - الصفحة ٢٦٤ - نظام و مذهب

توان انسان نيست شايد در زمانهاى پيش از اسلام افراد فصيح و بليغ، توانايى گفتن سخنانى نظير قرآن را داشته اند ولى هر گاه بشر بخواهد نظير آن را بگويد ـ يعنى از توان خدادادى استفاده كند ـ خدا جلو كار او را مى گيرد و از آوردن مثل آن باز مى دارد.

البته نظريه صرفه باطل است، ولى مخالفان او همين نطريه باطل را از او به صورت نادرستى نقل كرده اند و گفته اند او مى گويد: قرآن از نظر نظم معجزه نيست.[١]

در حالى كه او منكر اعجاز نيست، بلكه آوردن مانند آن را أساساً از توان بشر خارج نمى داند، ولى در عين حال معتقد است كه خداوند، افراد بشر را از آوردن مانند آن جلوگيرى مى كند.[٢]

در اين مورد شهرستانى نيز به صورت صحيح، مذهب او را نقل كرده است و مى گويد: قرآن از نظر گزارش امور پنهان از حس، معجزه است ولى خدا انگيزه هاى مردم را از آوردن مثل آن بازداشته است و اگر آنان را رها مى كرد، از آوردن سوره اى از سوره هاى قرآن كه در بلاغت و فصاحت و نظم و سياق همسان او باشد، عاجز نبودند.

نظريه صرفه نظريه باطل و بى اساسى است چيزى كه مهم است نقل نظريه نظام به صورت صحيح است نه به صورت باطل و در هرحال، خواه به آن صورت خواه به اين صورت نقل گردد، اصل نظريه با نص قرآن كاملا مخالف است.

زيرا قرآن صريحاً مى گويد: «اگر انس و جن جمع شوند و يكديگر را كمك