فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامى - سبحانی، علیرضا - الصفحة ٢٨١ - آثار نظام

علمى او نيست، مثلاً نقل كرده است كه او مى گفت: خدا به ظلم بر بندگان يا اطفال ومجانين قادر نيست، به طور مسلّم اين نوع تهمتها از تعصب تقريزى به اشعرى گرى سرچشمه مى گيرد.

واز آثار چاپ شده او كتاب «الموازنة والاعتبار » است كه اخيراً به همت محقق آثار اهل بيت آقاى محمودى منتشر گرديد.

٧ـ احمد بن أبى دوأد(١٦٠ـ٢٤٠هـ)

او از فارغ التحصيلان مكتب اعتزال بغداد بود ودر احياى مذهب اعتزال كوشش فراوانى داشت. او بود كه يحيى بن اكثم را با اعتزال آشنا كرد ووى را با مأمون مرتبط ساخت وازاين طريق، اعتزال رشد فراوانى كرد. ابن نديم مى گويد: فردى كريمتر وشريفتر وسخى تر از او در آن زمان وجود نداشت.[١]

اگر ابن نديم به ثناگويى او پرداخته، در مقابل اهل حديث مانند ذهبى او را به بدترين وضع ترجمه كرده اند كه ما از نقل عبارت او خود دارى مى كنيم.[٢] ودرعين حال در كتاب «العبر» او را به صورت معتدلترى ترجمه كرده است ومى گويد: او قاضى القضاة ، مردى فصيح وسخنران، شاعر وسخى بود واز سران جهميه ومعتزله به شمار مى رفت واو كسى است كه بر امام اهل سنت احمد بن حنبل شوريد وبه قتل او فتوا داد ومتوكل در سال ٢٣٧ هـ بر او خشم گرفت واموال او را كه ١٦ ميليون درهم بود، مصادره واو را زندانى كرد وسرانجام با بيمارى فلج در سال٢٤٠ هـ در گذشت.[٣]