فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامى - سبحانی، علیرضا - الصفحة ٨١ - ٣ تنزيه خدا از رؤيت حسّى

ثمرات اصل نخست: توحيد

٣

تنزيه خدا از رؤيت حسّى

در حالى كه اصل نخست(توحيد) از اصول پنجگانه «معتزله» كاربرد گوناگونى دارد، ولى معتزله آنرا در چهار مورد به كار مى برند كه تفصيل دو مورد آن به نامهاى: «١ـ عينيت صفات ذاتى با ذات،٢ـ تأويل صفات خبرى» گذشت، اكنون مورد سوم آنرا كه تنزيه خدا از رؤيت حسى در دو جهان است، مطرح مى نماييم.

قرنهاست مسأله رؤيت انديشه مفسران و متكلمان را به خود جلب نموده است. مفسران به مناسبت آياتى كه موهم رؤيت ويا صريح در نفى آن است، پيرامون آن بحث مى كنند، متكلمان نيز به مناسبت صفات سلبى خدا در آن وارد مى شوند، ولى سخن در اين مورد با گروهى مانند اشاعره است كه خدا را جسم ندانسته ولى رؤيت او را تجويز مى كنند، نه با گروه مجسمه كه خدا را جسم مى دانند، زيرا كسى كه خدا را جسم مى داند، به تمام لوازم و پيامدهاى آن ملتزم ميشود. در اين صورت سخن با او سودى ندارد.

ما به هنگام تحليل عقايد اشاعره ادله مجوزين رؤيت را مطرح كرديم، اكنون لازم است با ادله نافيان رؤيت يعنى معتزله و اماميه آشنا شويم. اين گروه در پرتو دلايل عقلى ونقلى،خدا را از رؤيت تنزيه كرده كه يكى از دلايل آنان را نقل مى كنيم:

١ـ حس وعلوم طبيعى گواهى مى دهند كه شرط تحققرؤيت حسى،