فصل اوّل كلّيات‌ مقدمه‌ دين پژوهان و پژوهشگران تاريخى با توجه به اسناد به جا مانده از دوران كهن و نيز با استناد به اين واقعيّت كه گرايش به دين و خدا، درونى و فطرى بشر است، اظهار مى‌دارند كه دين، همزاد بشر بوده و او ديندارى، پرستش و گرايش دينى را از روز نخست زندگى، آغاز كرده است. «١» بالاتر از اين، چنان كه از كتب آسمانى بر مى‌آيد ودر قرآن كريم به عنوان متقن‌ترين كتاب وحيانى آمده است، نخستين انسان «آدم ابوالبشر» (ع) پيامبر الهى بوده است. «٢» اين‌ها نشان مى‌دهد كه انسان از جهات مختلف به دين، نيازمند است، و اين نيازمنديها حتّى براى انسان‌هاى نخستين و اقوام بدوى فاقد فرهنگ و تمدّن هم قابل درك و فهم بوده است، زيرا ديندارى و سرسپردگى به فرامين دينى و الهى، ارضا كننده يكى از ابتدايى‌ترين و مهم‌ترين نيازهاى روحى و روانى انسان، يعنى «حسّ مذهبى» يا «حسّ پرستش» است كه به گواه روان شناسان، بعد يا ابعادى از روح آدمى را تشكيل مى‌دهد. «٣» انسان با ارضاى- هر چند ناقص- اين حسّ باطنى و غريزه فطرى، ضريب آرامش روحى و سلامتى روانى و نيز اطمينان خاطرش را بالا مى‌برد. نقش تعيين كننده ديگر دين «جهت دار كردن زندگى» و معنا دار ساختن آن» و نيز