كتاب‌هاى دينى قديم تا آن جا معتقد شدند كه مخالف عقل و منطق نباشد. همچنين بسيارى از معتقدات دينى ديگر، مانند وجود فرشتگان، ايمان به روز قيامت و اعتقاد به ظهور مسيح موعود را كه با تفكرات فلسفى يونانى، قابل توجيه و تبيين نبود مورد نفى و انكار قرار دادند، و تنها به وجود خدا و زيارت معبد، اذعان و اقرار داشتند. اين دو گروه، پيوسته در جنگ و جدال بوده و كشتار و خونريزى زيادى ميان شان واقع شد. در نتيجه جنگ‌هاى طولانى و برخوردهاى تند و خشن، هر دو ضعيف گشتند، و زمينه را براى تسلّط روميان، فراهم ساختند. تا اين كه سرانجام يكى از سرداران رومى به نام «پمپئى» يا «پمپيوس» فرصت را غنيمت شمرد و با يورش به سرزمين شام و فلسطين حدود سال ٧٠ ميلادى آن جا را به تصرّف خويش در آورد، و به تدريج اين دو فرقه هم از ميان رفتند. «١» ٣- ايسن‌ها: اين گروه نيز فرقه‌اى از يهود بودند كه در سده دوم پيش از ميلاد پيدا شدند. آن‌ها تنها به عبادت و رياضت، قائل بوده، و مى‌گفتند بايد از فساد مردمان، دورى گزيد، زهد و ترك دنيا، پيشه كرد؛ به انتظار مسيح موعود نشست؛ آداب‌ اديان شناسى ٧٩ تشكيلات دينى و فرقه‌هاى يهود ..... ص : ٧٢ شريعت مانند غسل و احترام به روز سبت را به دقّت، رعايت كرد؛ و از زد و خورد و درگيرى با دشمنان دورى جست، بلكه در برابر همه دشوارى‌ها و شدايد، صبر و تسليم، پيشه كرد. نيز آنان خودرا فرزندان نور، نام نهاده، چشم به راه پادشاه نور بودند، و ديگران را فرزندان ظلمت مى‌شمردند كه فرشته تاريكى (اهريمن) بر آن‌ها حكومت مى‌كند. «٢» چنان كه از عقايد اين گروه بر مى‌آيد گويى آن‌ها عقايد خود را از زرتشتيان، اقتباس كرده بودند. ٤- فرقه قرائيم: قرائيم، واژه عبرى و به معناى قرائون عربى و قاريان است، كه نام گروهى ديگر از يهوديان مى‌باشد. اين‌ها جز به كتاب عهد عتيق به چيز ديگرى اقرار نداشته، و تنها به قرائت كتاب مقدّس، بسنده مى‌كردند، از اين رو، روايات شفاهى و تلمود را نيز معتبر ندانسته و قبول نداشتند.