اديان شناسى - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٥٨
علاوه بر اشاره به ديدگاه قرآن- اظهار نظر برخى از نويسندگان و پژوهشگران شرقى و غربى را نيز مىآوريم. يكى از پژوهشگران تاريخى غربى در اين باره مىنويسد: «از ايرادهاى دانشمندان يهود شناس و انتقاداتى كه به عمل آوردهاند چنين نتيجه به دست مىآيد كه كتاب عهد قديم مانند ساير كتب، محصول كار انسان است (نه يك كتاب آسمانى ووحيانى). «١»» برخى ديگر از نويسندگان غربى مىنويسند: «احتمالًا دوره ثبت و ضبط اين كتاب (تورات) حدود هزار سال طول كشيده، و مجموعهاى از مؤلّفان و ويراستاران مختلف را به خود ديده است. اشخاصى كه در اين كار (تدوين) سهمى ادا كردهاند نيز از لحاظ سوابق آموزشى و جهان بينى خويش، زمينههاى گوناگونى داشته و كاملًا با يكديگر متفاوت بودهاند. بعضى از اين كتب به صورت يك واحد كامل، نوشته شده است. در حالى كه چنين به نظر مىرسد كه بيشتر آنها به تدريج نوشته شده، و در خلال يك دوره هزار ساله، به تدريج، تكميل گشتهاند. تحقيقات و تتبّعاتِ نظرى جديد، درباره تأليف كتب و يا اسفار عهد عتيق پرسشهاى جدّى را مطرح كرده است؛ از جمله اين كه چه اندازه از متنها از خود حضرت موسى است؟ اين تجزيه وتحليل، نشان مىدهد كه موارد و مطالب تورات (متن اصلى) به صورت قطعى و نهايى از طرف شخص حضرت موسى (ع) نوشته نشده است. بسيارى از مطالب كتاب مقدّس به يك دوره تاريخى متأخّرتر از حضرت موسى بيشتر جور در مىآيد تا زمان حيات خود آن حضرت.» «٢» يكى از انديشهمندان و پژوهشگران بزرگ شرقى و اسلامى نيز با تصريح بر اين كه نسخه اصلى تورات در يورش وحشيانه بختنّصّر از بين رفته، و تورات فعلى، بازنويسى شخصى به نام «عزرا» و همكاران او مىباشد، چنين مىنويسد: