يعنى «تعليم» نام نهادند. كار تدوين تلمود تا اواخر قرن پنجم ميلادى، ادامه داشت. بعدها بر كتاب تلمود نيز دو شرح، نوشته شد؛ يكى در فلسطين به نام «تلمود اورشليمى» و ديگرى در بابل به نام «تلمود بابلى». تلمود در واقع، دائرة المعارفى است كه مجموعه كاملى از اصول، فروع، احكام، سنن، تاريخ و ادبيّات قوم يهود را شامل مى‌شود. مجموع مسائل تلمود، نزديك به چهار هزار مسأله از مسائل دينى در تفسير متون عهد عتيق و كتب موجود در آن است. «١» ارزيابى نهايى تورات (براى مطالعه «٢») اسلام در عين حال كه اصل كيش و آيين يهود و نيز كتاب دينى آن «تورات» را از طرف خدا و بر حق مى‌داند، و همچنين بنيان‌گذار شريعت يهود «موسى (ع)» را از پيامبران بزرگ» اولوالعزم» مى‌شناسد، ولى معتقد است كه كتاب عهد عتيق به شكلى كه اكنون ديده مى‌شود تحريف شده، و از متون اصلى و وحيانى آن (اگر نگوييم در بيشتر مسائل) بسيار فاصله گرفته، و حتى در برخى مسائل به ضدّ آن تبديل شده است. توضيح آن كه از آيات قرآن كريم بر مى‌آيد گر چه مطالب صحيح و حقايق زيادى در تورات فعلى وجود دارد كه به جرأت مى‌توان گفت كه از مفاد وحيانى و يا مواعظ و اندرزهاى حكيمانه پيامبران بنى اسرائيل مى‌توانند باشند، «٣» ولى در برابر اين بخش از سخنان حق و درست، سخنان ناصواب و خلاف واقع موجود در آن، كه نه با عقل و منطق سازگار است و نه با علم و دانش، آن قدر فراوان است كه براى هر خواننده‌اى كه از كمترين آگاهى و شناخت نسبت به مسائل اخلاقى، بديهيّات عقلى و داده‌هاى علمى روز هم برخوردار باشد به آسانى، آشكار مى‌شود. «٤» در اين جا بدون اين كه به بررسى متن تورات بپردازيم براى اثبات ادّعاى خويش-