وسطى از جمله فروختن بهشت و عفو گناهان، فروختن مناصب روحانى و ... بوده است. اين عملكرد زشت و خشن اربابان كليسا و پاپ، اعتراض هايى را به دنبال داشت، و سرانجام به نهضت پروتستان به رهبرى «مارتين لوتر» منجر شد. او در سال ١٥١٧ ميلادى اعلاميه پيشنهادى ٩٥ مادّه‌اى خود را براى انجام اصلاحات دين مسيح، انتشار داد. برخى از پيشنهادهاى او از نظر ايمان كاتوليكى غير قابل قبول بود، ولى نكات تازه‌اى نيز در ميان ان‌ها وجود داشت، از جمله اين كه: - نجات، فقط از راه ايمان به دست مى‌آيد. - كتاب مقدس، تنها منبع ايمان مسيحى است. - نبايد معتقد بود كه عَشاى ربّانى، قربانى است. - رهبانيّت و نذر كردن براى آن، باطل است. - بايد افراد غير روحانى، نقش بيشترى در مراسم عبادى و رهبرى دينى داشته باشند. - كليساهاى محلّى بايداز كليساى روم مستقل و جدا گردند. - برخى از اعمال كاتوليكى، مانند حج، روزه و اعتراف به گناه مردود است. - بايد با كارهاى غير قانونى، مانند فروش «بخشش نامه‌ها» و «مناصب روحانى» برخورد شود. پس از «لوتر» افراد ديگرى چون «كالون» درصدد اصلاح مذهب كاتوليك برآمدند وهر يك از اين اصلاح طلبان، پيروانى پيدا كردند ودر نتيجه، اين اعتراضات زمينه پيدايش فرقه‌هاى پروتستان را فراهم آورد. گرچه تعداد فرقه‌هاى پروتستان زياد است و كليساهاى آن‌ها هم در مسائلى، اختلاف دارند، امّا همه در يك مورد اتّفاق نظر داشته و آن، مخالفت با قدرت الهى پاپ است. پروتستان‌ها معتقدند كه فرد مؤمن براى ارتباط با خدا، احتياجى به روحانيّان مسيحى ندارد، مقام كشيشى، همگانى است و كشيشان مى‌توانند ازدواج كنند؛ اعتراف به گناه لازم نيست، و نيز به دوشيزه بودن حضرت مريم (س) و وجود برزخ، عقيده ندارند. پيروان اين فرقه بيشتر در آلمان، دانمارك، آمريكا و كشورهاى اسكانديناوى (نروژ، سوئد، فنلاند) سكونت دارند. مراسم مذهبى آن‌ها: تعميد، تناول نان و شراب يا افطار،