به وجود آمد. به عبارت ديگر، دولت روم شرقى مايل نبود كه شهروندان مسيحى آن كشور از نظر مذهبى، تابع كليساى واتيكان باشند و به همين سبب در شهر قسطنطنيّه كليساى ارتودوكس، كم كم به طور مستقل، عمل كرد. از نظر كلامى و عقيدتى هم، كليساى روم شرقى تحت تأثير انديشه‌هاى فلسفى يونان باستان قرار گرفت. از جمله اختلافات مهم ارتودوكس‌ها با كاتوليك‌ها اين است كه در كليساى‌روم، تصوير و پيكره حضرت عيسى نيز مقدّس است و جنبه روح القدس دارد، در حالى كه در كليساى شرق چنين نيست. نيز به نظر مسيحيان شرقى روح القدس تنها ناشى از پدر است، ولى به عقيده كاتوليك‌ها روح القدس از «پسر» هم منبعث مى‌باشد. عقايد ارتودوكس‌ها: برزخ، مفهوم بى آلايش و برائت از گمراهى و نداشتن امكان اشتباه (عصمت) پاپ را قبول ندارند. كشيشان اين فرقه، ازدواج مى‌كنند و مراسم عبادت خود را به هر زبان رايجى به جا مى‌آورند. مركز ارتودوكس‌ها، نخست «قسطنطنيّه» بود و پس از سقوط اين شهر به دست عثمانى‌ها، به «روسيه» انتقال يافت، و در زمان حاكميت كمونيست‌ها از روسيه به يونان، منتقل شد و اكنون نيز مركز ارتودوكس‌ها شهر «آتن» در يونان است. پيروان اين مذهب بيشتر در اروپاى شرقى از جمله: روسيه، رومانى و يونان زندگى مى‌كنند و فرايض مذهبى آن‌ها عبارت است از: تعميد، اداى شهادت، مسح روغن مقدّس، توبه، مسح محتضر، عشاى ربّانى و ازدواج. «١» ٣- مذهب پروتستان: پس از قرن شانزدهم در اروپاى غربى، انقلاب‌هاى دينى بسيارى در جهت اصلاح مذهب كاتوليك به وقوع پيوست كه سرانجام به نهضت پروتستان انجاميد. علل عمده پيدايش نهضت پروتستان، فشار بيش از اندازه كليساى كاتوليك، وجود مقررّات بسيار سخت، گرفتن پول‌هاى كلان از مسيحيان به عناوين مختلف در قرون‌