نظام جهانى - جمالی، حسین - الصفحة ٩٧
خلاصه درس وضع كنونى دنياى قرن بيستم محصول وقايع وروابطى است كه در قرن هيجدهم ونوزدهم بين كشورها به وجود آمد. درواقع، قرن هيجدهم و نوزدهم پيش درآمدى بر قرن بيستم و شكل دهنده آن مىباشد. عمده ترين وقايع اين دوران عبارتند از:
١- كن نظام جهانى ١٠٨ دوره تنش زدايى يا به سوى نظم نوين جهانى ص : ١٠٦ گره وين در سال ١٨١٥ و كنسرت اروپا ٢- اتحاد ايتاليا و آلمان ٣- استعمار و تقسيم آفريقا ٤- شكل گيرى اتحاد و اتفاق مثلث جنگ جهانى اوّل در نخستين سالهاى قرن بيستم (١٩١٤) با زمينهها و ريشههايى چون «سيستمهاى اتحاد و اتفاق مثلث، ناسيوناليسم وناآرامى در بالكان و توسعه طلبى استعمارى» آغاز شد.
اين جنگ با خروج روسيه تزارى از صف متفقين به علت وقوع انقلاب اكتبر ١٩١٧ درآن كشور و ورود ايالات متحده آمريكا در جنگ به نفع متفقين (به سال ١٩١٧) در سال ١٩١٨ به پايان رسيد. آثار ونتايج جنگ جهانى اوّل در اروپا وجهان مهم بوده و مهمترين آنها عبارت بودند از:
١- فروپاشى امپراتوريهاى بزرگ (روسيه، عثمانى، آلمان، اتريش، مجارستان)
٢- ضعف اروپا ٣- تغييرات در زندگى اجتماعى و سياسى اروپا ٤- ايجاد جامعه ملل در سال ١٩٣٩ جهان يك بار ديگر با جنگى هولناكتر از جنگ پيشين روبه رو شد كه عامل عمده آن نارضايتى دولتهاى بزرگ و قدرتمندى چون آلمان، ژاپن و ايتاليا از وضع موجود بود. علاوه برآ ن، رژيمهاى فاشيستى حاكم براين كشورها تنها و بهترين وسيله تغيير وضع موجود را درجنگ جستجو مىكردند.