نظام جهانى - جمالی، حسین - الصفحة ١٥١
پرداختهاى تجارى خارجى و اغتشاشات داخلى از ساير موانع عمده داخلى آمريكا محسوب مىشود. «١» ٣- قطبهاى اقتصادى جهان: ژاپن و اروپاى متّحد از قطبهاى اقتصادى جهان مىباشند. آمريكا كه در پى سلطه اقتصادى برجهان است، بطور طبيعى با قدرتمندترين قطبهاى اقتصادى تضاد پيدا خواهد كرد. محدوديتهاى تجارى از جمله موانع بزرگى است كه اين دولتها مىتوانند عليه آمريكا به كار برند. «٢» ٤- جهان سوّم و عقب ماندگى فزاينده: يكى ديگر از عوامل بازدارنده سلطه آمريكا برجهان، شكاف بين كشورهاى توسعه يافته و عقب مانده است. آگاهى ملتها در آينده، مانع جدّى در برابر اراده آمريكا خواهد بود. كشورهاى جهان سوّم كه در نظام دو قطبى به سوى تشكيل «جنبش عدم تعهد» روى آوردند، درنظام تك قطبى سلطه آمريكا تمهيدات و شيوههاى ديگرمبارزه را تجربه خواهند كرد.
نظام چند قطبى يكى از محتمل ترين شكلهاى نظام بين الملل آينده، نظام چند قطبى است.
قطبهاى احتمالى آينده، كشورهاى زير مىباشند:
الف- آمريكا ب- اروپاى متحد ج- ژاپن د- جهان اسلام اگر محور اصلى قدرت درنظام آينده «اقتصاد» باشد، قطبهاى اقتصادى عمده جهان، شكل دهنده سيستم چند قطبى خواهند بود و آمريكا با همين تصوّر، اقدام به ايجاد اتحاديه آمريكا، مكزيك و كانادا نموده است كه از نظر ثروت و مبادلات تجارى،