خلاصه درس‌ خلافت عباسيان به مدّت پنج قرن از ١٣٢ ه. ق تا ٦٥٣ در قلمرو سرزمينهاى اسلامى ادامه داشت. در ابتداى دورانِ عباسيان با كاهش ناآراميهاى داخلى، پيشرفتهاى قابل توجهى براى مسلمانان حاصل شد. علم، صنعت و هنر شكوفا گرديده و به مركز علم وتمدن جهانى معروف گشت.
خلافت عباسيان در زمينه سياست خارجى دوران ديپلماسى اسلامى را تجربه كرد. به كارگيرى دو ابزار «ديپلماسى و روابط صلح آميز با دولتهاى ديگر» و «تجارت» نام دولت اسلامى عباسيان را در جهان طنين انداز كرد.
درحالى كه خلافت عباسيان به سوى ترقى هر چه بيشتر پيش مى‌رفت، تجزيه سرزمينهاى اسلامى به خلافتهاى امويان و شيعيان در شمال آفريقا و پس از آن ايران موجب انحطاط وزوال حكومت عباسيان شد. حكومت عباسيان با حمله مغول پايان يافت.
امپراتورى عثمانى ميراث نفوذ تركان در خلافت عباسيان است. تركان عثمانى كه به عنوان اميردر سرزمين آناطولى حضور داشتند، به تدريج به گسترش قلمروحكومتى خود پرداخته و بناى امپراتورى عظيم عثمانى را به وجودآوردند.
عثمانيان در اوج عظمت خود با حمله تيمور لنگ رو به رو شدند. پس از تجديد عظمت وتكميل قلمرو عثمانى، سلطان محمدفاتح قصد فتح قسطنطنيه نمود. در سال ٨٥٧ ه. ق/ ١٤٥٣ م قسطنطنيه فتح و عمر امپراتورى روم شرقى به پايان رسيد.
امپراتورى عثمانى از لحاظ ترقى وتمدن چندان پيشرفت قابل ذكرى نداشته است. از لحاظ روابط خارجى با كشورهاى ديگر نيز، مهمترين ابزار آنها يعنى «جنگ» تعيين كننده روابط بوده است.