نظام جهانى - جمالی، حسین - الصفحة ٩١
جنگ جهانى اوّل جنگ جهانى اوّل در سال ١٩١٤ م (١٢٩٣ ه. ش) بين دولتهاى بزرگ اروپايى آغاز شد. ستيزه جويى دو بلوك متخاصم: «اتحاد مثلث» و «اتفاق مثلث» به همراه ساير عوامل، شعله جنگى را بر افروخت كه به مدّت چهار سال جهان را در كام خود فرو برد.
ريشههاى جنگ جهانى اوّل ١- سيستمهاى اتحاد و اتفاق در دوره صلح مسلّح ١٩٠٧- ١٩١٤ دو ائتلاف عمده نظامى- سياسى «اتحاد مثلث» و «اتفاق مثلث» با رقابت عليه يكديگر، چنان اختلافات را حادّ كرد كه كوچكترين حادثهاى امكان وقوع جنگ را ميسّر مىساخت. يكى از ريشههاى اين جنگ، همانا، آمادگى نظامى دو بلوك متخاصم در قالب اين دو اتحاديه است كه در عرض روزهاى نخستين جنگ، آتش آن به اغلب نقاط سرايت كرد. «١» ٢- ناسيوناليسم وناآرامى دربالكان نهضت ناسيوناليسم در اروپاى غربى ايجاد شد وبتدريج در اروپاى شرقى و آسيا نفوذ يافت. در اروپاى شرقى كه ملتهاى آن تحت سلطه «عثمانى، اتريش و روسيه» بودند، احساسات ناسيوناليستى بشدّت گسترش يافت ومردم خواهان استقلال و حكومت ملى شدند. تضاد منافع قدرتهاى بزرگ در منطقه بالكان و قتل وليعهد اتريش در بوسنى «واقعدر يوگسلاوى سابق» جرقّه آغاز جنگ جهانى اوّل شد. «٢».
٣- توسعه طلبى استعمارى يكى از عمده ترين دلايل شروع جنگ جهانى اوّل را سياستهاى استعمارى و رقابت بين استعمارگران بيان كردهاند. آلمان كه تازه به صف استعمارگران پيوسته بود، سهم خود را در تقسيمات استعمارى دنيا ناچيز مىپنداشت و در رقابت با استعمارگران پير خواستار مستعمرات بيشترى بود. از اين رو، جنگ جهانى اوّل را حاصل رقابت