را در دست گرفتند.
درمرحله بعد، با ورود به داخل سرزمينها وايجاد مراكز مهاجر نشين گام به گام به سوى سلطه جويى بيشتر پيش رفتند.
در مرحله نهايى، با تأسيس حكومتها و دولتهاى دست نشانده به غارت و چپاول منابع و سرمايه‌هاى آنان پرداختند. بدين سان، دول استعمارگر اروپايى در طى حدود پنج قرن دنيا را بين خود تقسيم و به عنوان مراكز قدرت جهانى به استعمار ملتهاى محروم و ستمديده قاره‌هاى آسيا، آفريقا و آمريكاى لاتين پرداختند.
با پايان جنگ جهانى اوّل ودوّم ومبارزات استقلال طلبانه مستعمرات وبه استقلال رسيدن آنها، اين مرحله تاريخى استعمار به پايان رسيد.
٢- استعمار نو بيدارى ملتها تحت سلطه ومبارزات حق طلبانه آنان با استعمارگران موجب شد تا دولتهاى استعمارى قبلى با چهره‌ها و روشهاى نوينى به غارت و چپاول بپردازند. در تعريف استعمار نو آمده است:
«بقاى نظام استعمارى على رغم به رسميّت شناخته شدن استقلال سياسى كشورهاى نوپا كه با روشهايى ظريف و غير مستقيم تحت سلطه نيروهاى سياسى، اقتصادى، اجتماعى، نظامى و فنى قرار مى‌گيرند.» «١» انسان فزون طلب و سلطه جو كه تربيت شده وانگيزه يافته از انديشه‌هاى مادّى است، در صدد كسب سود بيشتر و ثروت اندوزى بى حدّ و مرز بر مى‌آيد، امّا اين انسان همواره ابزار لازم براى اعمال اين انگيزه را نداشته است. با پيدايش ماشين بخار و استفاده از آن در كشتيرانى و با استفاده از تكنيك تازه توليد و سرعت يافتن توليد كالاها، كشورهاى غربى ومردم ماجرا جوى آن، ابزار لازم را براى اعمال انگيزه فزون خواهى و سلطه جويى بدست آوردند و در پى جلب مواد خام، يافتن بازار مصرف براى كالاهاى‌