نظام جهانى - جمالی، حسین - الصفحة ١٢١
اظهار مىدارند كه فقط قدرت درمقابل قدرت (توازن قوا) است كه قادر به حفظ صلح وامنيت است، هر چند ديپلماسى ومذاكره را نيز مىتوان در اين جهت مورد استفاده قرار داد. «١» سازمان ملل متحد بر مبناى نظريه ايدهآليستها به وجود آمد. اصول و زيربناى اين سازمان بر «سيستم امنيت دسته جمعى» و «ديپلماسى» قرار دارد. اين سازمان بين المللى براى قدرت بخشيدن به سيستم امنيت دسته جمعى، شوراى امنيت وحق وتو را به منزله ضمانت اجرايى تصميمات آن تأسيس كرد. اين جنبه نشان دهنده بررسى حقوقى و شكلى اين نهاد بين المللى است، امّا از ديدگاه تحليل سياسى، شوراى امنيت و حق وتو، تداوم و استمرار سلطه قدرتهاى عمده دنيا بر تصميم گيريهاى بين المللى است. شاهد اصلى اين ادعا، سير مراحل تأسيس شوراى امنيت و در نظر گرفتن حق وتو مىباشد.
مراحل پيدايش حق وتو:
سير تصويب منشور ملل وتأسيس سازمان ملل متحد، بيانگر مراحل تاريخى حق وتوست. نخستين بار در كنفرانس «دمبارتن اوكس» طرح «شوراى امنيت» با عضويت دائم پنج كشور بزرگ (آمريكا، شوروى، چين، فرانسه و انگليس) به تصويب شركت كنندگان كه همين كشورهابودند، رسيد. درمورد شيوه رأى گيرى، توافق حاصل نشد. اين توافق طى كنفرانس «يالتا» حاصل و بر مبناى آن تصميمات در امورمهم بين المللى به اتفاق آراى هر پنج عضو دائمى شوراى امنيت مقيّد شد.
كنفرانس سانفرانسيسكو نيز كه با عنوان «كنفرانس ملل متحد درباره سازمان بين المللى» با شركت پنجاه كشور تشكيل شد، فقط تصويب كننده مصوبات و توافقهاى قبلى قدرتهاى عمده بود. طى اين كنفرانس، مسؤوليت اوليه حفظ صلح به شوراى امنيت واگذار شد. شرط تصميم گيرى و اقدام در امور بين المللى را به اتفاق آراى پنج عضو دائم شوراى امنيت منوط كردند. «٢»