خلاصه درس‌ جهان در آستانه قرن شانزدهم ميلادى با سفرهاى اكتشافى دريايى‌روبه رو شد كه موجب كشف قاره آمريكا و راههاى دريايى به آسيا از طريق آفريقا گرديد. مسافرتهاى مزبور به دنبال رنسانس وترقى در اروپا، مسدود شدن راه زمينىِ مسافرت وتجارت با فتح قسطنطنيه توسط دولت عثمانى، پيدايش انديشه مركانتاليسم و اصلاحات مذهبى وجنگهاى فرقه‌اى آغاز و گسترش يافت.
حاصل مسافرتهاى ياد شده دستيابى به سرزمينهايى بودكه اروپاييان با انگيزه انحصار تجارى خواستار سلطه اقتصادى بر آن بوده‌اند. با گرايش دولتها به صحنه تجارت و حمايت از بازرگانان، كشورهاى مستعمره شكل گرفت. مهاجرتهاى دسته جمعى به سرزمين تازه كشف شده آمريكا نيز گامى مهم در شكل گيرى مستعمرات به شمار مى‌رود.
سياست استعمارى دولتهاى بزرگ داراى انگيزه‌هاى سياسى، اقتصادى و روانى بوده غارت و چپاول منابع و ثروت سرزمينهاى تحت سلطه باعث افزايش ثروت و قدرت استعمارگران شده آنان را به گسترش سياستهاى استعمارى وا مى‌داشت.
بزرگترين دولتهاى استعمارى شامل كشورهاى انگلستان، فرانسه، هلند، اسپانيا پرتغال، بلژيك و آلمان بودند.
كشورهاى استعمارگر كه با اشكال و شيوه‌هاى مختلف از جمله انعقاد قراردادهاى تحت الحمايگى، ارسال مبلّغان مذهبى، غربى سازى نظام سياسى- اقتصادى- فرهنگى به سلطه خود بر ملّتهاى محروم تداوم مى‌بخشيدند، سرانجام با عجز وناتوانى درمقابل اراده ملّتها به شكست مذبوحانه‌اى تن دادند.
مهمترين عوامل شكست آنها را بايد در بيدارى ملّتهاى رنجديده و مبارزه بى امان آنها با قدرتهاى سلطه گرو رقابتهاى منجر به جنگهاى جهانى و ضعف استعمارگران جستجو كرد.