خلاصه درس‌ استعمارنو بيانگر رابطه‌اى نابرابر در روابط بين كشورهاى توسعه يافته و صنعتى با كشورهاى جهان سوم مى‌باشد. كشورهاى جهان سوم تحت شرايط استعمار كهن بگونه‌اى از مسير ترقى و پيشرفت بازمانده‌اند كه دولتهاى صنعتى با در دست داشتن امكانات مادى، علمى وتكنيكى دوباره بعد ازكسب استقلال از استعمار قديم آنها را تحت سلطه درآورد.
جهان سوم يا مجموعه كشورهاى عقب نگهداشته شده با روشهاى نوينى تن به رابطه نابرابر داده و با شيوه‌هايى كه بطور خلاصه در آمده، پذيراى آن شده‌اند.
١- ايجاد حكومتهاى دست نشانده‌ ٢- فروش تكنولوژى، علوم وتحقيقات‌ ٣- كمكها واعتبارات خارجى‌ ٤- تسليحات نظامى‌ ٥- شركتهاى چند مليّتى‌ ٦- فرهنگ و آموزش و پرورش‌ براى مقابله با استعمار نوين راهى جز اين نيست كه زمينه‌هاى نفوذ و قدرت آنان را از بين برده و راههاى سلطه را سدّ كنيم در اين راستا، با انتخاب يك استراتژى صحيح ومناسب توسعه، سياست خارجى غير متعهدانه، حفظ فرهنگ مردم، تكيه براراده ملت خود وايجاد همبستگى وهماهنگى بين ملتها و دولتهاى محروم مى‌توان اميدوار بود كه يوغ استعمار نوين گسسته و استقلال واقعى جهان سوم تأمين شود.