عمده ترين پيشرفتها در آفريقا حاصل شد. مصر كه در دوران خلفاى راشدين فتح شده بود، راه را براى گسترش اسلام دراين قاره وسيع هموار كرد. سپاهيان اسلام قسمت وسيعى از آفريقا را آزاد ساخته، مردم «بربر» آن بلاد را به دين اسلام دعوت كردند و درآنجا حكومت اسلامى بر قرار نمودند.
روند فتوحات در دوره امويان موجب گسترش اسلام به قاره اروپا شد. فتح اندلس (اسپانياى كنونى) به سال ٩٢ ه. ق (٧١٠ ميلادى) سرآغاز پيشرفت در اروپا تلقى مى‌شود. «طارق بن زياد»، حاكم طنجه (مراكش فعلى)، با كشتيهايى ازانتهاى تنگه‌اى كه درياى مديترانه را به اقيانوس اطلس وصل مى‌كند «١» عبور كرد و سپاه اسپانيا را شكست داد. به مدت دو سال تمامى سرزمين اسپانيا- بجز مناطق كوهستانى آن- تحت تصرف امپراتورى اسلامى در آمد. پيشروى به سوى قلب اروپا با جنگ «پوآتيه» در سال ١١٤ ه.
ق (١٠٧٣ م) بين «شارلمانى» پادشاه فرانسه و سپاه اسلام متوقف شد. «٢» انحطاط وسقوط بنى اميه‌ ظلم و اختناق وآشوبهاى دوران خلافت امويان، مردم تحت سلطه آنها را به ستوه آورد. حكومت اسلامى كه منادى عدل و داد بود، اينك در دست حاكمان بى كفايت بنى اميه به ابزار ظلم، تجاوز و فساد تبديل شده بود. سرانجام، اين حكومت متزلزل وناپايدار كه با قيامهاى متعدد روبه رو گشته بود، با قيام ابومسلم خراسانى متلاشى شد وخلافت عباسيان در قلمرو دارالاسلام برقرار گشت.