نظام جهانى - جمالی، حسین - الصفحة ١٩
روابط سه كشور ايران، تركيه وپاكستان در چارچوب سازمان اكو «١» بر مبناى همكارى متقابل است. مبناى مشترك روابط اين سازمان، پيشرفتهاى اقتصادى واجتماعى اعضاست، بدين معنا كه دولتهاى عضو بازارهاى يكديگر را به عنوان ميدان رقابت نگاه نمىكنند، همكارى متقابل بر مبناى تفاهم، برابرى ومنافع دو طرف استوار مىشود.
رقابت متقابل:
اگر بين دولتها اهداف و منافع متضاد وجود داشته باشد، روابط آنها را «رقابت متقابل» مىنامند. در «رقابت متقابل» هر يك از دولتها خواستار به دست آوردن امتيازات بيشتر مىباشند و سعى در برنده شدن در ميدان مسابقه و رقابت را دارند.
نمونه بارز اين گونه روابط را در دوران استعمار قديم و جديد مىتوان مشاهده كرد. دولتهاى استعمارگر مانند انگلستان و فرانسه و آلمان بر سر مستعمرات با يكديگر به رقابت شديد مىپرداختند. روابط بين دولتهاى استعمارگر و استعمار شده نيز يكجانبه بوده است.
همكارى آميخته با رقابت:
اگر كشورها تنها در بعضى از اهداف با هم توافق داشته باشند، روابطشان به «همكارى آميخته با رقابت» تعبير مىشود. در اين نوع رابطه است كه اصل «همزيستى مسالمت آميز» معنا پيدا مىكند.
روابط دو ابرقدرت آمريكا و شوروى (سابق) پس از بحران موشكى كوبا از نوع همكارى آميخته با رقابت بوده است. آنها در مناطقى از جهان كه منافع مشترك داشتند به توافق مىرسيدند و با هم همكارى مىكردند؛ درمناطق ديگر كه «مناطق نفوذ» تلقى مىشد نوع روابطشان رقابت آميز و خصمانه بوده است.