دانشنامه بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٥١١٩
| بنگلور جلد: ١٢ شماره مقاله:٥١١٩ |
بَنْگَلور، شهر و مركز ايالت كَرناتاكا ميسورسابق واقع در جنوب هند.
برخى نامِ صحيح شهر را بنگالورو دانستهاند كه مركب از دو واژة «بِنگالو» به
معنى لوبيا و «اورو» به معنى شهر است و سبب نامگذاري را چنين نقل
كردهاند: ويرا بَلالة دوم، از پادشاهان هويْسَلا كه به شكار رفته بود، چون
از ملازمان دور افتاد، به كلبة پيرزنى پناه برد و پيرزن با لوبياي پخته از
او پذيرايى كرد؛ به همين سبب، دهكدهاي را كه بعدها در اين محل ساخته شد،
بنگالورو دهكدة لوبيا پخته خواندند «فرهنگ سلطنتى...»، ؛ VI/٣٦٨ «بنگلور»، .١٣
بنگلور با جمعيتى حدود ٠٠ ،٤٧،تن برآورد ٣٨٣ش/ ٠٠٤م چهارمين شهر بزرگ هند به
شمار مىرود. اين شهر در ٢ و ٨ عرض شمالى و ٧ و ٨طول شرقى، و در ارتفاعِ
٤٩متري از سطح دريا واقع شده است و آب و هوايى معتدل دارد انكارتا؛«فرهنگ
جهانى»؛ جانسن، .١١٣
بنگلور يكى از مراكز عمدة صنعتىِ هند است و مهمترين صنايع آن عبارتند از
هواپيماسازي، ماشينسازي، صنايع مخابراتى، صنايع الكتريكى، صنايع لوازم
چاپ، چرم سازي، شيشه سازي، داروسازي، صنايع دخانيات، نساجى و چينى سازي
حكمت، ٧٧- ٧٨؛ شاملويى، ٦٥، همچنين بيش از ٠٠شركت رايانهاي در زمينة توليد
نرم افزار و سخت افزار در اين شهر فعاليت دارند انكارتا؛اينترنشنال، .II/٣٥٨
واقع شدنِ بنگلور بر سر راههاي ارتباطىِ مهمِ هند بر اهميت و اعتبار آن
افزوده است همانجا. اين شهر يكى از مراكز مهم دانشگاهى هند نيز به شمار
مىرود. دانشگاه بنگلور از ٣٤٣ش/٩٦٤م فعاليت خود را آغاز كرد و در زمانى
كوتاه گسترش يافت، به گونهاي كه امروزه با ٧٥كالج و بيش از ٠مركز
تحصيلات تكميلى، يكى از بزرگترين دانشگاههاي آسياست حكمت، ٢٨؛ بريتانيكا،
.I/٧٨٨
پيشينة تاريخى: بر اساس يافتههاي باستانشناسى و كشف سكههاي رومى، پيشينة
تاريخى شهر به قبل از ميلاد مسيح مىرسد. كتيبهاي متعلق به نيمة دوم سدة
ق/م در دهكدة بِگور در شرق بنگلور كه نام «بنگالورو» در آن ديده مىشود
«فرهنگ سلطنتى»، ؛ VI/٣٦٣ «بنگلور»، همانجا، حكايت از تاريخ كهن اين شهر و
ناحيه دارد.
كِمْپه گوداي اول ١٩-٧٧ق/٥١٣-٥٦٩م حكمرانِ محلىِ يِلاهانكا در ٤٤ق/٥٣٧م
قلعة بنگلور را ساخت «فرهنگ سلطنتى»، نيز «بنگلور»، همانجاها و كمپه گوداي
دوم ٨٦- ٠٦٨ق/٥٧٨- ٦٥٨م برج براي مشخص كردن محدودة شهر بنا كرد همانجا. از
١٦ق تا ٧٢ق/٥١٠ تا ٥٦٥م پادشاهِ ويجايانَگَر بنگلور را در اختيار داشت. در
٠٤٨ق/٦٣٨م شاه جى، پدر شيواجى د ٠٩١ق/ ٦٨٠م نخستين پادشاهِ مراتهه، شهر
را براي محمد عادل شاه حك ٠٣٥-٠٧٠ق/٦٢٦-٦٦٠م، سلطان بيجاپور فتح كرد و وي
نيز بنگلور و چند شهر ديگر را به عنوان جاگير به او داد كولكارنى، .I/٥٥٨ ٩سال
بعد، در ٠٩٨ق/٦٨٧م سپاهيان اورنگ زيب حك ٠٦٨- ١١٨ق/٦٥٧- ٧٠٦م شهر را تصرف
كردند سركار، و در ١٠١ق/٦٩٠م اورنگ زيب آن را در مقابل «لك» به وُدِيار،
حكمرانِ ميسور واگذار كرد هرلك مساوي با ٠٠ هزار است و او نيز در ١٧٢ق/٧٥٩م
آن را به حيدر على د ١٩٦ق/٧٨٢م هديه داد «بنگلور»، .١٤
در جريان سومين جنگ كرناتاكا، حيدرعلى به قلعة بنگلور پناه برد و
در١٧٤ق/٧٦١مآنرا توسعهداد و مستحكم كرد«فرهنگسلطنتى»، ؛ VI/٣٦٩ بِوِريج،
.II/٥٩٧ در ٢٠٥ق/٧٩١م، در جريان جنگ سومِ ميسور ٢٠٤- ٢٠٦ق/٧٩٠-٧٩٢م لرد
كُرنْواليس فرماندهِ نيروهاي انگليسى، بنگلور را تصرف كرد، اما شهر بار ديگر
در اختيار تيپوسلطان حك ١٩٦-٢١٤ق/٧٨٢-٧٩٩م قرار گرفت هاتن، ٣٦ º ÈæÑíÌ¡ º
II/٥٩٧-٥٩٨ «بنگلور»، همانجا.
پس از كشته شدن تيپوسلطان ٢١٤ق در جنگچهارمميسور، انگليسيها ناحية بنگلور را
به وديار حكمران ميسور واگذار كردند «فرهنگ سلطنتى»، ؛ XVIII/١٨٣ مانسينگه،
.٤١٧ در فاصلة سالهاي ٢٤٧- ٢٩٨ق/٨٣١-٨٨١م بنگلور به عنوان مركز اداري و
نظامىِ انگليسيها در ميسور،با نظارت كامل آنان اداره مىشد و هر چند در ٢٩٨ق
ادارة آن به حكمرانِ ميسور بازگردانده شد، اما انگليسيها تا ٩٤٧م سال
استقلال هند همچنان بر ادارة امور شهر نظارت داشتند بريتانيكا ، همانجا؛
«بنگلور»، .١٨
در دورة زمامداري حيدرعلى و تيپوسلطان كه شيعيان معتقدي بودند، اجراي مراسم
عزاداريِ ماه محرم در بنگلور رواج داشت. امروزه نيز برگذاري اين مراسم در
بنگلورداراي اهميتِ ويژهاي است رضوي، .II/٣٤٧ از اين دوره كاخى در نزديكى
قلعه باقى است كه در ١٩٢-٢٠٣ق/٧٧٨-٧٨٩م به دستور حيدرعلى ساخته شد و در
زمان تيپوسلطان كامل گرديد. اين كاخ بيشتر از چوب ساخته شده، و با
نقاشيهاي زيباي روي ديوارها و سقف تزيين گرديده است. لال باغ نيز كه در
١٧٣ق/٧٦٠م به فرمان حيدر على در شرق قلعة بنگلور ساخته شد، از ديگر آثار
برجاي مانده از اين دوره است «فرهنگ سلطنتى»، .VI/٣٦٩
مآخذ: حكمت، على اصغر، سرزمين هند، تهران، ٣٣٧ش؛ شاملويى، حبيبالله،
جغرافياي كامل جهان، تهران، ٣٦٣ش؛ نيز:
X Bangalore Through the Ages n , Bangalore, IT, www. bangaloreit.
com/html/govtinformation/censuspaper٢/papar-٢%٢٠Chaptar-٢.pdf; Beveridge, H., A
Comprehensive History of India, London, ١٨٧١; Britannica micropaedia, ١٩٧٨;
Encarta Reference Library, ٢٠٠٣; Hutton, W. H., X Tipu Sultan n , The Cambridge
History of India, New Delhi, ١٩٢٨, vol. V; The Imperial Gazetteer of India, New
Delhi, vol. VI, ١٩٠٨, vol. XVIII/١٩٧٩; International; Johnson, B. L. C.,
Geographical Dictionary of India, New Delhi, ٢٠٠٢; Kulkarni, A. R., X The
Marathas n , History of the Medieval Deccan (١٢٩٥-١٧٢٤), Andhra Pradesh, ١٩٧٤;
Mansingh, S., Historical Dictionary of India, New Delhi, ١٩٩٨;_Rizvi,A.A.,_ A
Socio-Intellectual History of Isn ? p Ashar / Sh / ' / s in India, Canberra,
١٩٨٦; Sarkar, J., X Aurangzib n , The Cambridge History of India, New Delhi,
١٩٨٧, vol, IV; The World Gazetteer, www. world - gazetteer. com/d/d_in_ka. htm.
هدي سيدحسين زاده