دانشنامه بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٤٨٨٤
| بسيط جلد: ١٢ شماره مقاله:٤٨٨٤ |
بَسيط اسپانيايى: آلباثته، استان و شهر مركز آن، در جنوب شرقى اسپانيا.
ابنحيان /٠٠ و ابنابار /٢٣ در سدة ق/٣م براي نخستين بار از اين شهر نام
بردهاند؛ نام اسپانيايى آن از البسيط عربى گرفته شده است ٢ .EI
بسيط در بخش شرقى دشت لامانچا، در محل آغاز شيب آن به سوي درياي
مديترانه، در ميان دو درة بزرگ سِگورا و خوكار ركلو، ، I/٧٨٧ و در شرق طليطله
و مادريد قرار دارد تازي، ٢٠. استان بسيط ميان ٨ تا ٩ و ٣ عرض شمالى و صفر
درجه تا و ٧ طول شرقى واقع است IV/٦٣ .EUE,
بسيط در اواخر حكومت اسلامى در اندلس، شكل گرفت و شناخته شد. پيش از آن،
سرزمينهاي آن جزو شهرهاي قرطبه، غرناطه، مرسيه و بلنسيه بود و زمانى كه
آن شهرها به بخشهاي غرب و شرق و جنوب ملحق شدند، گسترة وسيعى از سرزمينهاي
آنها از جمله چند دژ نام بسيط يافتند مونس، /٢٣. از رخدادهاي تاريخى اين شهر
در حكومت اسلامى، مىتوان از جنگ شديد نيروهاي مسلمان و مسيحى در ٤٠ق/١٤٦م
نام برد كه در جريان آن مستنصر سيفالدوله آخرين فرمانرواي بنىهود به دست
نيروهاي مسيحى كشته شد نك: ابنابار، /٥١-٥٢؛ ضبى، ٣؛ گنثالث پالنثيا، ٤ º
زايبولد، .٣٥١ پس از كشتهشدن سيفالدوله نخست ابنعياض و پس از او
ابنمَردَنيش در ٤٢ق/ ١٤٧م شرق اندلس را تصرف كردند دندش، ٣-٤.
در نيمة سدة ق/٣م به دنبال هجوم مجدد نيروهاي مسيحى به شرق اندلس، اين
منطقه به تصرف آنها درآمد و تاظهور دولت جديد غرناطه، در سلطة آنها باقى ماند
نك: عنان، ٠-١. سلسلة بنىنصر كه دولت غرناطه را تشكيل داد، شرق اندلس را
هم تصرف كرد ابن خطيب، ٦. پس از آنكه اندلس از سلطة مسلمانان خارج شد،
بسيط اهميت خود را از دست داد، تا آنجاكه به بخش كوچكى از جنجاله بدل
گرديد. در ٨٣٤م با تشكيل استان بسيط ، شهر بسيط مركز آن شد مونس، /٢٣-٢٤.
جمعيت شهر بسيط كه در ٨٧٧م نزديك به ٩ هزار نفر بود، در ٣٦١ش/٩٨٢م به
١٠هزار نفر افزايش يافت. جمعيت استان نيز در همان سال حدود ١٧ هزار نفر بود
نك: ركلو، ؛ I/٧٩٢ بريتانيكا، .I/٢٠٦
بسيط به سبب قرار گرفتن در محل برخورد چند راه ارتباطى نقش اساسى در تاريخ
اسپانيا داشته است. خطوط راه آهن ساحل شرقى اسپانيا از اين شهر مىگذرد
ركلو، تازي، همانجاها. در سرزمينهاي اطراف بسيط انواع گياهان رشد مىكند. از
محصولات آن زعفران، ميوه و زيتون قابل ذكر است؛ همچنين صنعت چاقوسازي
بسيط در سراسر اسپانيا معروف است بريتانيكا، همانجا. شهر قديم بسيط در كنار شهر
جديد همچنان پابرجاست تازي، همانجا.
مآخذ: ابنابار، محمد، الحلةالسيراء، به كوشش حسين مونس، قاهره، ٩٨٥م؛
ابنحيان، حيان، المقتبس، به كوشش چالمتا و ديگران، مادريد، ٩٧٩م؛ ابن
خطيب، محمد، كناسةالدكان بعد انتقال السكان، به كوشش محمد كمال شبانه،
قاهره، ٩٦٨م؛ تازي، عبدالهادي، حاشيه بر المن بالامامة ابن صاحب الصلاة،
بيروت، ٩٨٧م؛ دندش، عصمت، الاندلس فى نهايةالمرابطين، بيروت، ٤٠٨ق/٩٨٨م؛
ضبى، احمد، بغيةالملتمس، به كوشش كودرا، مادريد، ٨٨٤م؛ عنان، محمدعبدالله،
نهايةالاندلس و تاريخ العرب المتنصرين، قاهره، ٣٨٦ق/٩٦٦م؛ مونس، حسين،
حاشيه بر الحلة السيراء نك: هم، ابن ابار؛ نيز:
Britannica, ١٩٨٦; EI ٢ ; EUE; Gonz D lez Palencia, A., Historia de la Espana
_musulmana, _Barcelona, _١٩٢٥;_ Reclus, _E., _Nouvelle G E ographie universelle,
Paris, ١٨٨٥; Seybold, C. F., X Hispano - Arabica n , ZDMG, ١٩٠٩, vol. LXIII.
پرويز امين