دانشنامه بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٥١٢٠
| بنگناپاله جلد: ١٢ شماره مقاله:٥١٢٠ |
بَنْگَناپاله، ايالتى كوچك در جنوب هند كه در سدههاي ٢ تا ٤ق/٨-٠م،
فرمانروايانى شيعى و ايرانى تبار بر آن حكومت داشتند.
اين ايالت پيش از آنكه با ايالت مدرس يكى شود، در ٣٢٧ش/ ٩٤٨م با وسعتى
حدود ١٢ كم شامل ٣ روستا و يك شهر به نام بنگناپاله بود. ٠% اهالىِ اين
ايالت، هندو مذهب، و ٩% مسلمان بودند. مسلمانان بيشتر در شهر زندگى مىكردند و
از دو گروهِ شيخيها و سيدها تشكيل مىشدند «فرهنگ سلطنتى...»، ٣٧٤ .VI/٣٧١,
حكمرانان شيعه مذهب بنگناپاله خود را از جانب پدر به يكى از وزيران شاه
عباس دوم صفوي، و از جانب مادر به يكى از وزيران اورنگ زيب منتسب
مىكردند. نياي آنان ميرطاهر على كه از ايران به بيجاپور مهاجرت كرده بود،
در آنجا به قتل رسيد. پس از آن، خانوادة وي به فوجدار مغولِ آركات پناهنده
شدند و يكى از پسرانش با نوة جاگيردارِ بنگناپاله ازدواج كرد ٢ .(EI
در اوايل سدة ٢ق/٨م محمد بيگ خان - كه سندي با مهر وي به تاريخ
١٣١ق/٧١٩م در دست است - از جانب دولتِ بيجاپور به فرمانروايى بنگناپاله
منصوب شد «فرهنگ سلطنتى»، و در ١٧٥ق/٧٦١م حكومت اين ايالت به حسينعلى
خان، نوادة محمد بيگ رسيد. چندي بعد نيز، هنگامى كه حيدرعلى، فرمانرواي
ميسور بر اين منطقه تسلط يافت نك: همانجا؛ «مجموعه...»، ، X/٢١٧ حسينعلى
فرمانروايى او را پذيرفت ٢ .(EIبه گواهى اسناد موجود، حسينعلى از اين پس،
تابع حكومت ميسور بوده است، زيرا بنا بر سندي به تاريخ ١٩٧ق/٧٨٣م، تيپو
سلطان، جانشين حيدرعلى در نخستين سال حكومتش، حسينعلى را از حكومت
بنگناپاله بركنار، و فرزند او، غلامعلى خان را به جاي وي منصوب كرد. بنابر
سندي ديگر به تاريخ ٢٠٤ق/٧٩٠م، غلامعلى هم به سبب نافرمانى مورد خشم
تيپوسلطان واقع شد و شخص ديگري به نام يوسف به جاي او منصوب گرديد؛ اما
در ٢١٢ق/٧٩٧م، غلامعلى و عمويش، اسدعلى با فوجدارِ منصوبِ تيپوسلطان در
بنگناپاله جنگيدند و او را شكست دادند و بر اين منطقه دست يافتند «فرهنگ
سلطنتى»، ؛ VI/٣٧٢-٣٧٣ «مجموعه»، همانجا.
در ٢١٥ق/٨٠٠م، بنگناپاله به موجب پيمان سِرينگَپَتَم، به تابعيت كمپانى
هند شرقى درآمد و حكومت آن با موافقت دولت انگلستان به خانوادة غلامعلى و
اسدعلى واگذار شد ٢ ؛ EI«فرهنگسلطنتى»، .VI/٣٧٣ در سدة ٣ق/٩م، در پىِ
پارهاي ناامنيها در بنگناپاله، دولت انگلستان از ٢٤٨ تا ٢٦٤ق/٨٣٢ تا ٨٤٨م،
اين ايالت را به اشغال خود درآورد و در سال اخير، حكومت آنجا را به غلام
محمدعلى خان، نوادة غلامعلى واگذار كرد. پس از وي در ٢٨٥ق/٨٦٨م،
برادرزادهاش، فتحعلى خان بر جاي او نشست همانجا و در ٣٢٣ق/٩٠٥م، جانشين او
به حكومت رسيد و ادارة امور به نمايندة سياسى دولت هند واگذار گرديد. در
٣٠٢ش/٩٢٣م، حكومت بنگناپاله از طريق نمايندة حكومت مدرس، تابع دولت مركزي
هند شد «مجموعه»، .X/٢١٨-٢١٩
امروزهبنگناپالهازنظرتقسيمات كشوري،يكىاز بخشهاي شهرستان كورنول در استان
آندراپرادش بهشمار مىرود نك: «اطلس...»، و جمعيت شهر بنگناپاله، مركز آن در
٣٨٣ش/ ٠٠٤م، حدود ٠٠`٧ تن برآور شده است «فرهنگ جهانى».
مآخذ:
An Atlas of India, Delhi, ١٩٩٠; A Collection of Treaties, Engagements and Sanads
Relating to India and Neighbouring Countries, Delhi, ١٩٨٣; EI ٢ ; The Imperial
Gazetteer of India, New Delhi, ١٩٠٨; The World Gazetteer, www.
world-gazetteer.com/ d/d_in_ap.htm..
پرويز امين