دانشنامه بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٥٠٣٠
| بلديه جلد: ١٢ شماره مقاله:٥٠٣٠ |
بَلَديّه، نامچند روزنامهو مجلة خبريكهدر فاصلة سالهاي٣٢٥ تا ٣٥٨قدر
شهرهايتهران، اصفهان، تبريز، رشتو هراتمنتشر مىشد.
ايننشرياتبهترتيبتاريخانتشار اينهاست:
. بلديهتهران، ٣٢٥ق/٩٠٧م، روزنامهايخبريكهبا امتياز مرتضىموسويدزفولىو
مديريتابوالقاسمخانهمدانىآغاز بهانتشار كرد صدرهاشمى، /٧؛ براون، .٥٦ اولين
شمارة آن ٠ روز پيش از تصويب قانون بلديه ٠ ربيعالثانى ٣٢٥ با چاپ سربى و
به طور هفتگى در صفحه منتشر شد صدرهاشمى، /٧- ٨ و از شمارة نهم دوشنبه ٤
ربيعالثانى با هفتهاي دو شماره در صفحه انتشار آن ادامه يافت. امتياز
بلديه پس از ٧ شماره در ٩ جماديالاول همان سال به مدير روزنامه واگذار شد
همو، /٨-٩. روزنامة بلديه با هدف درج اخبار شهر، تلاش براي تأسيس ادارة بلدية
تهران شهرداري و پس از آن، انعكاس صورت جلسات بلديه، انتشار يافت. از
اينرو، تا پيش از تأسيس بلدية تهران، در چند شماره ضمن درج ضرورت اين
نهاد، تأسيس آن را در آيندة نزديك خبر مىداد رابينو، ٨ و پس از ايجاد بلديه
وابسته به آن گرديد برزين، ٠. اين روزنامه از حاميان نهضت مشروطه بود
كهن، /٠٩ و مندرجات آن علاوه بر اخبار و حوادث، مقالات علمى، ادبى و
اعلانهاي بازرگانى را نيز شامل مىشد صدرهاشمى، /٨؛ رابينو، ٧.
. بلديه اصفهان، ٣٢٥-٣٢٦ق/٩٠٧- ٩٠٨م، روزنامهاي خبري وابسته به بلدية
اصفهان كه به مديريت و نويسندگى ميرزا عباس خان چهار محالى دهكردي، متخلص
به شيدا د ٣٢٨ش با هفتهاي يك شماره در اصفهان آغاز به انتشار كرد. اولين
شمارة آن در پنجشنبه ذيحجة ٣٢٥ با چاپ سنگى منتشر شد. بلدية اصفهان با هدف
انعكاس اخبار و مذاكرات انجمن بلديه انتشار يافت صدرهاشمى، /٠؛ رابينو، ٨؛
برزين، ٠؛ براون، همانجا. درج اخبار در اين نشريه به گونهاي بود كه حكايت
از گرايشهاي مشروطهخواهى مديريت آن داشت نك: صدرهاشمى، /٢.
. بلديه تبريز، ٣٢٧ق/٩٠٩م. اين نشريه به مديريت احمد ميرزا به طور هفتگى و
با چاپ سنگى منتشر مىشد و ناشر مذاكرات انجمن بلدية تبريز بود براون، رابينو،
همانجاها؛ تربيت، ٠٨.
. بلديه رشت، ٣٣٧ق/٩١٩م، ماهنامة خبري بلدية رشت كه صاحب امتياز مجله،
نادرميرزا آراسته رئيس ادارة بلديه و مدير مسئول آن، حسين جودت بود. اين
نشريه، تنها به انتشار اخبار و صورت حساب ماهانة ادارة بلدية رشت اختصاص
داشت صدرهاشمى، /٠؛ برزين، همانجا؛ فخرايى، ٢٢؛ بيات، /٩٤. بلدية رشت كه
بدون اطلاع و مجوز وزارت معارف و تنها با اجازة حكومت گيلان انتشار يافته
بود، پيش از انتشار شمارة دوم توقيف شد همو، /٩٤- ٩٥.
. بلديه تهران، ٣٠٠ش/٩٢١م، مجلة خبري ادارة بلدية تهران كه به ترتيب
ابوالحسن خان معدنچى، عباس خليلى، رضا شهرزاد و مهدي خان مافى، مديريت آن
را عهدهدار بودند. اين نشريه در هر ماه دو بار منتشر مىشد. بلديه تا پايان
سال ٣١٠ش، دوره انتشار يافت صدرهاشمى، برزين، همانجاها. اين مجله داراي
مطالب و مندرجات مختلف راجع به اطلاعات و آمارهاي سودمند بود صدرهاشمى،
همانجا.
. بلديه رشت، ٣٠٧ش/٩٢٩م. اين نشريه با مديريت اميد ارشاد در ٢ صفحه و
ظاهراً تنها يك شماره از آن منتشر شده است نك: ايرانيكا .
. بلديه اصفهان، ٣٠٩ش/٩٣٠م، ماهنامة خبري شهرداري اصفهان كه توسط سرهنگ
حبيبالله خان شهردار و به نويسندگى و مديريت محمدعلى مكرم در اصفهان
تأسيس و منتشر شد. از شمارة دوم امتياز مجله به ميرزا حسينخان جلايى واگذار
شد. اين ماهنامه بيشتر حاوي اخبار و مذاكرات انجمن شهرداري بود و مقالات
اجتماعى، تاريخى و علمى نيز در آن درج مىشد صدرهاشمى، /٢-٣.
. بلديه هرات، ٣١١-٣١٧ش/٩٣٣-٩٣٩م، ماهنامة اجتماعى، طبى، اخلاقى و تاريخى
به مديريت و نويسندگى ميرزا عبدالله احرار كه اولين شمارة آن در ١ حوت
اسفند ٣١١ش در هرات چاپ و منتشر شد. برخى از مندرجات مجله چنين بود: «اهميت
و مزاياي بلديه»، «صحيات»، «علم تندرستى» و «ضرورت اولويت تربيت بر تعليم»
مايل هروي، ٤؛ ايرانيكا .
مآخذ: برزين، مسعود، شناسنامة مطبوعات ايران، تهران، ٣٧١ش؛ بيات، كاوه و
مسعود كوهستانىنژاد، اسناد مطبوعات، تهران، ٣٧٢ش؛ تربيت، محمدعلى، دانشمندان
آذربايجان، تهران، ٣١٤ش؛ رابينو، ي. ل.، روزنامههاي ايران، ترجمة جعفر
خمامىزاده، تهران، ٣٧٢ش؛ صدرهاشمى، محمد، تاريخ جرايد و مجلات ايران،
اصفهان، ٣٣٤ش؛ فخرايى، ابراهيم، گيلان در گذرگاه زمان، تهران، ٣٥٤ش؛ كهن،
گوئل، تاريخ سانسور در مطبوعات ايران، تهران، ٣٦٢ش؛ مايل هروي، نجيب،
معرفى جرايد و مجلات افغانستان، كابل، ٣١١ش؛ نيز:
, E., The Press and Poetry of Modern Persia, Los Angeles, ١٩٨٣; Iranica.
جعفر اسحاقىتيموري