دانشنامه بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٤٨٣٣
| بريمى جلد: ١٢ شماره مقاله:٤٨٣٣ |
بُرَيْمى، واحهايدر جنوبشرقىشبهجزيرة عربستان، در مرز مشتركابوظبىو
عُمانو نيز شهريمهمدر اينسرزمين. اينواحهحدود ٤ كم وسعتدارد كه ميان
عمان و ابوظبى تقسيم شده است. بخشى كه به ابوظبى تعلق دارد، امروزه
العين ناميده مىشود و يكى از مهمترين مناطق امارات متحدة عربى است كه
نخستين دانشگاه امارات نيز در آن ساخته شده است زحلان، .١٢١ جمعيت اين
شهر پس از استقلال امارات متحدة عربى رشد چشمگيري داشته، چنانكه در
٣٧٤ش/٩٩٥م بالغ بر ٢٦ هزار نفر بوده كه در ٣٨١ش/٠٠٢م به ٠٠ ،٩٤نفر رسيده
است «فرهنگ...»، .npn.
تا پيش از سدههاي ٣ و ٤ق/٩ و ٠م اين ناحيه توآم خوانده مىشد و پس از
آن، نام بريمى به خود گرفت ريسو، .١٨٧ در دورة پيش از اسلام، توآم
ناحيهاي شناخته شده بود و به سبب شرايط مناسب محيطى مورد توجه قبايل
ازدي واقع شد؛ چنانكه براي اقامت، از يمن به آن نواحى مهاجرت مىكردند
هرد بى، .٤٧ توآم بر سر راه حجاز به عمان قرار داشته، و در ق/٢٩م عمرو بن
عاص، فرستادة پيامبرص، براي دعوت حاكم ايرانى باطنه به اسلام، از اين
ناحيه عبور كرده است فيليپس، .١٦٣
جغرافىنويسان مسلمان در آثار خود از ناحيه به نام توآم در شبه جزيرة
عربستان نام بردهاند نك: ياقوت، المشترك، ٤. يكى از آنها واقع در قسمت
ساحلى عمان، همان بريمى امروزي است و ديگري در بحرين قرار داشته كه
مرواريدهاي آن معروف بوده است و معمولاً اين دو با يكديگر خلط مىشدهاند نك:
همو، بلدان، /٨٧.
اطلاعات تاريخى دربارة واحة بريمى بسيار اندك است. در ٠٣٤ق/٦٢٥م اين واحه
در قلمرو سلطاننشين عمان بود و والى آنجا از جانب ناصر بن مرشد، سلطان وقت
عمان، منصوب شده بود نك: فيليپس، همانجا. در اوايل سدة ٢ق/٨م گروههايى از
قبيلة نعيم از يمن و حاشيههاي جنوبى ربعالخالى به بريمى مهاجرت كردند. در
٢١٥ق/٨٠٠م حاكمان سعودي با سپاهى ٠٠ نفري از نجديان، به فرماندهى فردي
نوبهاي تبار به نام حارق، بريمى را به تصرف درآوردند. ايشان پس از تصرف
اين ناحيه، دژي در آنجا ساختند كه خرابههاي آن تا به امروز باقى است.
اين دژ پايگاهى براي تاخت و تاز بيشتر وهابيان به نواحى داخلى عمان شد هرد
بى، ٨ -٧ º فيليپس، .١٦٣-١٦٥ در ٢٨٦ق/٨٦٩م سلطان مسقط به كمك قبيلة نعيم،
پايگاه وهابيان مستقر در بريمى را به تصرف درآورد و بار ديگر حاكميت خود را
با انتصاب والى در اين منطقه تثبيت كرد هرد بى، .٦٠
در اواسط سدة ٤ق/٠م سعوديها درصدد برآمدند تا طوايف ساكن بريمى را از تابعيت
سلطان عمان و حاكم ابوظبى خارج كنند. ايشان با وعده و وعيدهايى آنها را به
پذيرفتن تابعيت خود تشويق مىكردند فيليپس، .١٧٠ سرانجام، سعوديها با استقرار
نيروهاي نظامى خود در حماسه - يكى از منطقههاي مهم واحة بريمى - سعى در
تصرف آن داشتند. سلطان عمان و امير ابوظبى كه تا ٣٣١ش/٩٥٢م بر سر حاكميت
خود بر بريمى مناقشه داشتند، برضد سعوديها با يكديگر متحد شدند و محل استقرار
نيروهاي آنان را به محاصرة خود درآوردند همو، .١٧١ دولت انگلستان، سلطان
عمان و امير ابوظبى را از توسل به زور بر حذر داشت و پيشنهاد طرح دعوي در
دادگاه بينالمللى را عنوان كرد گراتس، .١٧ عمان و ابوظبى، انگلستان را به
نمايندگى از سوي خود به دادگاه بينالمللى كه در تيرماه ٣٣٣/ژوئية ٩٥٤،
براي حل اختلافات ارضى تشكيل شده بود، معرفى كردند؛ اما اين دادگاه در
سپتامبر ٩٥٥ نافرجام ماند و سرانجام، بدون در نظر گرفتن ادعاي سعوديها، واحة
بريمى ميان دو كشور عمان و ابوظبى تقسيم شد و روستا از روستاهاي آن به
عمان و روستاي ديگر به ابوظبى واگذار گرديد هاولى، ٩١ -٩٠ º آنتونى، .١٤٧-١٤٨
مآخذ: ياقوت، بلدان؛ همو، المشترك، بهكوششووستنفلد، گوتينگن، ٨٤٦م؛ نيز:
, J. D., Arab States of the Lower Gulf: People, Politics, Petroleum, Washington,
١٩٧٥; EI ٢ ; Graz, L., The Omanis Sentinels of the Gulf, London, ١٩٨٢; Hawley,
D., The Trucial States, London, ١٩٧٠; Heard - Bey, F., From Trucial States to
United Arab Emirates, London, ١٩٨٤; Phillips, W., Oman, Beirut, ١٩٧١; Risso, P.,
Oman & Muscat an Early Modern History, London, ١٩٨٦; X The World Gazetteer n ,
www.world-gazetteer.com/fr/fr-ae.htm; Zahlan, R. S., The Making of the Modern
Gulf States..., London etc., ١٩٨٩.
شهرزاد نجفى