آسمان و جهان (ترجمه کتاب السماء و العالم بحار الأنوارجلد 14) - علامه مجلسی - الصفحة ٢٢٨ - تفسير

جادوگرى، و نزول آن وابسته بخدا نباشد بقرينه اينكه خدا جادوگرى نازل نكند و از برخى گمراهان و گنهكاران بدانها فرو آمده باشد و معنى نزول حمل باشد از سرزمينهاى بلند و از شهرها و مانند آن نه از آسمان زيرا كسى كه از جاى بلند بزمين پستى رود گويند فرو شد، و اما اينكه فرموده خدا «و زيان رسان نيستند بكسى جز باذن خدا» چند وجه دارد.

١- اذن يعنى علم خدا (و گواه از تلفظ عرب و شعر او آورده).

٢- زيانى كه در جادو بكسى رسد از اثر داروها است كه بجادو شده ميخورانند و او را گول ميزنند و اين گونه زيان از خدا است كه آنها را آفريده گرچه نبايد آنها را بكسى دهند و اگر دهند كيفر دارند و بايد زيان را جبران كنند.

٣- زيان مورد آيه همان جدائى زن و شوهر است كه بزيان هر دو است و اين جدائى پس از اثر جادو در اختلاف ميان آنها بايد باذن خدا باشد و بفرمان او است كه زن و شوهر ناساز از هم جدا ميشوند، چون يكى از آنها دنبال جادو رفته و كافر شده، از اين رو خدا فرموده: «آنها زيانمندكننده نيستند مگر بفرمان خدا» يعنى اگر حكم خدا نبود كه بايد زن و شوهر باختلاف دين از هم جدا شوند، اين زيان در ميان نبود، مؤيد آنست روايتى كه گويد از دين سليمان بود كه هر كه جادو كند از زن خود جدا شود.

و اما قول خدا «وَ لَقَدْ عَلِمُوا لَمَنِ اشْتَراهُ‌ دانستند البته كسى كه آن را بر گيرد در آخرت بهره ندارد» باز فرمود «كاش ميدانستند» و اين دو بظاهر با هم منافات دارند در حلّ آن چند وجه است.

١- آنان كه دانستند جز آنها بودند كه نميدانستند، دانايان ديوان بودند، يا دانشمندان تورات كه آن را پشت سر گذاشتند و گويا نميدانند و پيرو شدند آنچه را ديوان ميخواندند بر ملك سليمان، و نادانان جادوگرانى بودند كه خود را بدان فروختند.

٢- داناها همان نادانها بودند چون دانش خود را بكار نبستند و از آن سود