آسمان و جهان (ترجمه کتاب السماء و العالم بحار الأنوارجلد 14) - علامه مجلسی - الصفحة ٣٣٤ - تتميم گفتار در مورد عناصر طبقات زمين رنگين كمان باران و
گرد و خرد گردد و گر نه درشت ناهموار باشد.
و همانا تگرگ در هواى بهار يا پائيز است چون در تابستان بخار تحليل شود و در زمستان گرفتار سرما است، و بسا بخار بطبقه زمهريريه نرسد پس اگر بسيار باشد مه گردد و اگر كم باشد و بسرماى شب درهم شود و يخ بندد عزو گردد و اگر نه شبنم باشد، و نسبت عزو به شبنم چون برف است بباران.
و بسا أبر بارنده از بخار بسياريست كه بسرما درهم شده پيش از آنكه بزمهرير رسد بسبب بادهاى مانع از بالا رفتن يا فشار آور بآنها تا درهم شوند براى آنكه كوه در برابر باد است يا براى آنكه هواى بالاتر سنگين و كند شده است.
و بسا كه با بخار بالا رفته دودى باشد، و چون بهواى سرد رسيدند و ابر شدند و دود در درونش محبوس شد اگر گرم باشد ميخواهد بالا رود و اگر سرد شده ميخواهد بزير آيد و فساد مىآورد و ابر را بسختى ميدرد و از دريدنش غرشى برآيد كه رعد است و آتشى لطيف كه برق است يا درهم و جهنده كه صاعقه است.
و بسا كه دود غليظ متصاعد بكره آتش رسد و شعلهور شود چنانچه در دود چراغ خاموش شده كه بشعله چراغ برخورد مشاهده گردد، و اين دود شعلهور چون اخترى بچشم آيد كه فرو افتد و همان شهاب است و بسا كه از بس غليظ و كلفت است شعلهور نشود و بسوزد و بجا بماند بمانند گيسو يا دم يا مار يا جانور شاخدار و بسا زير اخترى باشد و با كره آتش كه بهمراه فلك ميچرخد بچرخد، و بسا وضع هراسناكى در آن رخ دهد سرخ باشد، سياه باشد اين بستگى بكلفتى دود دارد و اگر عمود دود كه بالا رفته بزمين پيوسته باشد و شعلهور شود، بنظر آيد كه مارى بزرگ از آسمان بزمين فرو شده و در آن حريق است (پايان).
از مواقف هم در شرح توليد برق و صاعقه همان بيان صاحب مقاصد را نقل كرده) و سپس گفته:
و شارح مواقف گفته: چون برق بزمين رسد بسا تا آنجا لطيف شود كه در اجسام روزنه دار نفوذ كند و آنها را نسوزد ولى اجسام درهم و بىروزنه را مانند