شرح مناجات شعبانيه - محمدى گيلانى، محمد - الصفحة ٢٠١ - حوائج فطرى

ملاحظه مى‌كنيد در سلوك إلى الله طريق آفاقى و طريق نفسانى و طريق ربوبى را بر شمرده، النهايه طريق ربوبى را در مطاف نهايى با سياق انكار و تعجب بيان مى‌كند گويى مى‌خواهد بفرمايد با بدون طريق شناخت خدا به خدا، تطرق و سلوك آن دو طريق از قبيل:

«ا تستبدلون الذى هو ادنى بالذى هو خير»[١] است و با استفهام انكارى آميخته به تعجب، گواه و دليل بودن پروردگار متعال را بر هر چيز بدون استثنا اعلان مى‌فرمايد و احتمال خلاف آن را نفى مى‌نمايد و تعبير:

«يا من دل على ذاته بذاته» در دعاى صباح و تعبير: «بك عرفتني و أنت دللتنى عليك» در دعاى ابى حمزه ثمالى و حديث: «اعرفوا الله بالله» در كافى شريف، همگى تنزيلى است از اين آيه شريفه كه مفادش در بسيارى از آيات ديگر مى‌درخشد مانند: «شهد الله انه لا اله الا هو»[٢] و «الله نور السموات و الأرض»[٣] و «و نحن اقرب إليه من حبل الوريد[٤] و «ان الله يحول بين المرء و قلبه»[٥] و غير اين‌ها از آيات ديگر كه كثيرى از روايات و ادعيه و مناجات تنزيلى است از اين گونه آيات مذكور از سوره «ق» و «انفال» به روشنى دلالت مى‌كنند كه حضرت باريتعالى از انسان به نفس انسان نزديكتر است به اين بيان:

وريد كه رگى است منتشر در سراسر باطن بدن و مجراى خون‌

[١] - بقره- ٦١.

[٢] - آل عمران- ١٨.

[٣] - نور- ٣٥.

[٤] - ق- ١٦.

[٥] - انفال- ٢٤.