شرح مناجات شعبانيه - محمدى گيلانى، محمد - الصفحة ٧٢ - قضا و قدر و بداء

اوصاف ذاتى جدايى ناپذيرند، و به همين معنا اشارت دارد كه آيه كريمه:

ما من دابة الا هو آخذ بناصيتها.[١] هيچ جنبنده‌اى نيست مگر آنكه پروردگار، كمال استيلا و نهايت قدرت را بر او دارد.

در مثل آنگونه استيلايى كه از گرفتن موى پيشانى حاصل مى‌شود و صاحب ناصيه بدين وسيله مهار مى‌شود، و مى‌كشاند هر جا كه خاطر خواه اوست. و همين است معناى كلام رسول الله ٦ كه فرمودند:

سبق العلم و جف القلم و مضى القضاء و تم القدر.[٢] همه چيز مسبوق به علم ازلى است و قلم سرنوشت نگار خشكيد و قضاى الهى گذشت و مرحله تقدير و هندسه و حدود اشياى جزئى پايان يافت.

و از عبد الله بن عباس نقل شده كه گفت: روزى پشت سر پيمبر ٦ بودم به من فرمودند:

يا غلام انى اعلمك كلمات: احفظ الله يحفظك، احفظ الله تجده تجاهك، اذا سألت فسئل الله، و اذا استعنت فاستعن بالله و اعلم أن الأمة لو اجتمعت على ان ينفعوك بشي‌ء لم ينفعوك الا بشي‌ء كتبه الله لك، و ان اجتمعوا على ان‌

[١] - هود- ٥٦.

[٢] - بحار، ج ٥، ص ٩٤.