شرح مناجات شعبانيه - محمدى گيلانى، محمد - الصفحة ١٧٤ - علت فقدان انس در جلوت

در خلوت و اشتغال به اذكار و اراده از طريق شرع، انس بنيان مى‌گيرد.

مثلا، حضور قلب در نماز از اهم آداب است، زيرا هنگامى نماز، نتيجه عروج إلى الله را مى‌دهد كه انقياد و تسليم حق تعالى بودن كه روح صلاة است- صورت جوهرى بر قلب نمازگزار شود، ولى انتاج چنين نتيجه‌اى در معرض آفات بيشمار است و به همين جهت است كه قرآن كريم، محافظت بر صلاة را از علامات ايمان، اعلان فرموده است: «و الذين هم على صلواتهم يحافظون.»[١] مفاد آيه كريمه محافظت بر نمازها على الاطلاق است، يعنى همه مراتب محافظت كه دشوارترين مراتب آن، محافظت از دستبرد ابليس است كه دشمن قسم خورده است و در هر رهگذر آدمى، با اعوان و انصار خويش، حاضر و همه وسائل اضلال و اغوا را به همراه دارد و به تناسب هر كسى، وسيله اضلال و اغوا را اعمال مى‌كند، خصوصا در رهگذر صلاة كه سرمايه معيشت آدمى در همه منازل و مواقف اخروى است:

«ان قبلت، قبل ما سواها و ان ردت، رد ما سواها» با همه مكائد و دسائس و وساوس به نمازگزار حمله‌ور است تا اين غذاى معنوى را با تصرف خويش، مسموم كند و عكس نتيجه مطلوبه، از آن تحصيل نمايد، و مصلى را بجاى عروج به قرب حق، در هاويه‌ «فويل للمصلين الذين هم عن صلوتهم ساهون»[٢]، سرنگونش سازد، همان‌گونه كه در علم شريف حكمت كه قرآن مجيد آن را به خير كثير

[١] - مؤمنون- ٩.

[٢] - ماعون.