شرح مناجات شعبانيه - محمدى گيلانى، محمد - الصفحة ٢١١ - ولاية الله تشريعى

اين ظواهر حيات دنيا جز بازدارنده‌اى از سعادت، و جز بازيچه‌اى نيست و دار آخرت است كه سراسر آن حيات حقيقى است اى كاش كه مردم مى‌دانستند.

ظاهربينى و نمودزدگى در تاريخ بشر، داستان درازى دارد و امور بسيارى را قطعى و يقينى مى‌پنداشت، ولى با پيشرفت علوم، به وسيله آلاتى از قبيل ميكروسكوپ و آزمايشگاه روشن شد كه قطع و يقين وى بى اساس بوده و آنچه را درك كرده بود ظاهر و «نمودى» بوده، و واقعيت و «بود» غير از آن چيزى است كه مورد ادراكش واقع شده.

مثلا قرنها بر بشر گذشت كه آب را جسم بسيط متصل مى‌پنداشت و حتى قبول اتصال و انفصال آن را دليلى بر وجود هيولا و ماده نخستين جهان طبيعى مى‌گرفت، اما پيشرفتهاى روز افزون دانش، به اثبات رساند كه آب جسم بسيط متصل نيست، بلكه مولكول يعنى كوچكترين جزء آن، مركب از دو عنصر (اكسيژن و هيدروژن) است و هر يك از اين دو عنصر نيز في نفسه شگفتيهايى را در بر دارند و به همين منوال كثيرى از مدركات محسوسه با تلاشهاى پيگيرى نمودشان از بود نسبى آنها في الجمله تمايز پيدا كرد، و غفلتى كه ناشى از اعتماد به ظاهر و نمود بوده روشن گرديد.

تمثيل اگر چه از جهاتى مبعد است ولى به بعضى از جهات، مقرب و روشنگر مقصود است و خصوصا مثال ورزش در مورد بحث كه تنظيم كننده بدن و ذهن است و باطن آن در حقيقت سلوك در