شرح مناجات شعبانيه - محمدى گيلانى، محمد - الصفحة ٨٩ - انسان، مرزوق به همه ارزاق است

است و قابل همه احكام و آثار اسماء الله تعالى است: «و علم آدم الاسماء كلها».

و همان گونه كه مزاج صورى نشأت گرفته از اغذيه چنانچه در حد اعتدال باشد، قواى بدنى، احكام خود را در حد اعتدال ابراز مى‌نمايد، همچنان مزاج روح نشأت گرفته از صفات حميده و مكارم اخلاق چنانچه در حد اعتدال حقيقى يا قريب به آن باشد، از قواى چنين روحى ممكن است آيات و كراماتى ظاهر شود كه خارق العاده باشد، بلكه ممكن است ارواح و نفوس كشورى يا قطرى را مقهور خود سازد و به صبغه صفات خويش رنگ‌آميزى كند و در جهت مراد خويش سوق دهد و حتى غذاى اندكى كه براى فرد عادى، نيرويى نمى‌آورد، در مزاج روح موصوف، منشأ نيروى فوق العاده‌اى شود، مثلا غذايى كه رسول الله ٦ تناول مى‌فرموده براى شخص عادى آن مقدار از غذا منشأ نيرو و توان بر انجام عملى قابل ذكر نيست ولى روح توانمند و معتدل رسول الله ٦ همان غذاى ناچيز را به قدرتى خارق العاده تبديل مى‌نموده، چنانكه از سيره آن حضرت در غزوات و عبادات مشهود مى‌گردد، و بسيارى از اصحاب آن بزرگوار و تابعان و اهل بيت : بدين منوال بوده‌اند و كثيرى از اهل كمال و پارسايان و عباد و علماى گذشته و حال به اين موهب كبرى مفتخر بوده و هستند، يعنى با غذاى قليل به انجام عبادات شاقه علمى و عملى قيام نموده و مى‌نمايند.