مباحث علمى دينى - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٣٢٤ - تبدل انواع داروين(١٨٠٩ - ١٨٨٢)

نظريه داروين علمى نبوده و بزرگترين لكه سياه بر جبين آن از ابتدا، همان تصادف بوده كه به عنوان جزء مهم در مكانيسم فرضيه مذكور به كار گرفته شده است. هرجا تصادف باشد قانون عليت از كار مى‌افتد، وقتى قانون عليت بميرد، اعتبار تجربه هم زوال مى‌يابد، زيرا تجربه هميشه بر موارد بسيار محدودى جارى مى‌شود و حكم كلى از بركت قانون عليت، نصيب تجربه مى‌شود. (دقت كنيد).

٢- بنقلى داروين مى‌گفت:

«نظمى كه در جهان موجودات زنده، مى‌بينيم يك نظم از پيش طرح‌ريزى شده خدايى نيست، بلكه نتيجه تحولات مبتنى بر تصادف است!»

داروين بر همين اساس برهان نظم را ناديده گرفت ولى برهان نظم قابل ترديد نيست، و مبطل تصادف مى‌باشد. واقعا احتمال تصادف، شايسته انسان عاقل نيست، ولى اسماعيل مظهر كه كتاب منشأ انواع داروين را به عربى ترجمه كرده است، و من آنرا در جوانى در عراق ديده‌ام، در مقدمه آن كتاب مى‌گويد داروين به خدا معتقد بوده و مى‌گفته بر عقل رشيد محال است كه نظام جهان را بى‌آفريدگار بداند و حتى او به دين خود «نصرانيت» ملتزم بوده، او بر اساس يك نقل ديگر گفته كه من هيچگاه منكر خدا نبوده‌ام ولى هرچه سن من بيشتر مى‌شود لا ادرى‌گرا تر مى‌شوم.

اسماعيل مظهر در كتاب عربى خود (اصل الانواع) از داروين نقل مى‌كند كه براى يكى از دوستان خود نوشته است: