مباحث علمى دينى - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٣٤١ - محدوديت هاى علم

جواب انكارى كه در اين مورد داده شده ضعيف و قابل اعتماد نيست.

١٥- رغم ادعاى جمعى كه تحقيقات علمى، مستقل از فلسفه و متافيزيك است، فعلا در اثر پيدايش بعضى مكاتب در فلسفه علم، روشن شده كه پيش‌فرض‌هاى متافيزيكى در نظريه‌پردازى‌ها، روش‌ها و مسايل مورد بررسى، دخالت دارند، و نيز گفته مى‌شود كه علم، مبتنى بر بعضى پيش‌فرض‌ها است كه خود آن نمى‌تواند آنها را اثبات و يا رد كند، ولى بايد آنها را بپذيرد تا فعاليت علمى معنادار باشد.

به عنوان مثال به موارد زير توجه كنيد:

- يك جهان عينى، مستقل از اذهان ما، وجود دارد كه منشأ تأثيرات حسى ما است.

- اين جهان عينى را مى‌توان به كمك تجربه و استدلال عقلى شناخت.

- اصل عليت و معلوليت و ضرورت آن كه قبلا به آن اشاره كرديم اعتبار تجربه از او برخاسته است نه بر عكس. و تمام احكامى كه بر اصل عليت استوار باشند؛ عقلى شمرده ميشوند نه تجربى.

- داده‌هاى تجربى قابل اعتماد هستند و ما را فريب نمى‌دهند.

- قواعد كلى رياضى و مادى خارج از تجربه محدود تجربه‌كنندگان است.

- قوانين بنيادى طبيعت در همه زمانها و مكانها يكسان هستند.

بعضى از اين اصول را در اديان ابراهيمى و بعضى ديگر را، مى‌توان‌