مباحث علمى دينى - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٣٤٠ - محدوديت هاى علم

بيان كنيم و براى مماثلت آن جهان با اين جهان دليلى نداريم.

١٢- ممكن است جهان، بيش از سه بعد فضايى داشته باشد، و ما فقط به سه‌تا از آنها دسترسى داشته باشيم، بنابراين دسترسى به ساختار كلى جهان بيش از آنچه فكر مى‌كرديم محدود به نظر مى‌رسد.

١٣- با تمام پيشرفت سرسام‌آور نسبى علم باز هم از سوالات نهايى انسان كه همواره باعث دغدعه خاطر اوست عاجز است:

- چرا اينجا هستيم و به كجا مى‌رويم؟

- چرا اصلا جهان وجود دارد؟

- آيا حيات و به طور كلى جهان هدفى دارد؟

- چرا انسان قادر است جهان را بفهمد؟

به طور خلاصه، علم تجربى نمى‌تواند درباره ارزش‌ها، معانى، اهداف و اشياى غير مادى صحبت كند. و اين مطلب كه آيا كل واقعيت قابل تقليل به علوم تجربى است، مسأله فلسفى است كه خود علم تجربى نمى‌تواند به آن جواب دهد.

آرتورشالو برنده جايزه نوبل در فيزيك، مطلب را به طور خلاصه بيان نموده:

«به نظر من وقتى با عجايب حيات و جهان روبه‌رو مى‌شويم بايد بپرسيم چرا؟ و نه چگونه؟ تنها پاسخ‌هاى ممكن، جواب‌هاى دينى هستند.»

١٤- هوش و فكر جدا از ماده است و علم نمى‌تواند مبدأ آنرا به طور مستقيم درك كند و جواب را بايد از فلسفه و دين بگيريم.