گوناگون (قصه‌هاى كوتاه و آموزنده) - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١١٥ - ١٢٧ - باخداى مهربان

از جامعه و اجتماع مى‌گيرد و نيازهاى واقعى او در پناه جامعه‌اى كه محكوم به اصول علمى و قوانين اجتماعى باشد تأمين مى‌گردد. و اين است كه مى‌گوييم دين فطرى انسان است؛ زيرا دين همان‌

اصول و فروع است و انسان دركمال وجود خود به آن محتاج است.[١]

بعضى‌ها براى تميز فطريات ازعاديات و تلقينات به نقاط زير اشاره كرده‌اند:

١- فطريات عموميت دارد، و هيچ فردى، فاقد آن نخواهد بود.

٢- اصل فطريات به رهبرى فطرت انجام مى‌گيرد و نيازى به تعليم و تعلم ندارد. هر چند كه جلوگيرى ازانحراف محتاج به تعليم و تعلم دارد.

٣- امر فطرى تحت تأثير عوامل سياسى، اقتصادى و جغرافيايى قرار نمى‌گيرد [شايد اصل آن مراد باشد نه توسعه آن‌].

٤- تبليغات برضد امر فطرى هر چند مانع رشد و نمو آن مى‌شود ولى اصل آنرا از بين برده نمى‌تواند؛ ولى امرعادى برعكس امر فطرى است.

١٢٧- باخداى مهربان‌

خداوندا! بهترين حمدم براى ذات باعظمت تو، اين است كه: به جهل مطلق خود، به عظمت و كمال لايتناهى تو اعتراف مى‌كنم.

بهترين سپاس و تشكر ما از تو اين است كه نعمت‌هاى تو را قابل شمردن نمى‌دانم و حتى اكثرآنها را نمى‌دانم.

خداوندا همه‌ى خوبى‌ها، مهربانى‌ها، كرم‌ها، نعمت‌ها، عفوها، رحمت‌ها و خيرها، ازجانب تواست. و معصيت‌ها و بدى‌ها و مظالم و اجحافات ازجانب ما؛ ولى مع الوصف‌، قُلْ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ فَما لِهؤُلاءِ الْقَوْمِ» (النساء: ٧٨ (.

خداوندا! ازآنچه كه تو راضى نيستى- هر چندمباح باشد و هرچند محبوب طبيعى من باشد- من در مرتبه عقل و وابستگى روحانى، ازآن بيزارى و برائت مى‌جويم.

[١] - الميزن، ج ١٦، ص ١٨٩- ١٩٣.