گوناگون (قصه‌هاى كوتاه و آموزنده) - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١٤٧ - ١٦٧ - وجوب و عدم جواز در فعل خداوند متعال

زوجيت و بطلان آن و ملكيت هيچ مصلحتى در خود زن يا مرد يا مال وجود ندارد؛ بلكه مصلحت در اعتبار زوجيت و عدم آن و در اعتبار ملكيت عدم آن است.

ولى اين موضوع كليت ندارد؛ زيرا شرطيت وضوء براى نماز، از احكام وضعى است و مصلحت تنها در نفس شرطيت نيست، كه در خود نماز با وضوء نيز مصلحت است، فكر من در كليت اين ادعا بجايى نرسيد.

در قسم سوم مصالح و مفاسد، در متعلقات احكام است، «إِنَّ الصَّلاةَ تَنْهى‌ عَنِ الْفَحْشاءِ وَ الْمُنْكَرِ» (العنكبوت: ٤٥ (، و «الصوم جنة من النار» و «لا تَقْرَبُوا الزِّنى‌ إِنَّهُ كانَ فاحِشَةً وَ ساءَ سَبِيلًا».

١٦٥- راه علم و كمال‌

تحصيل علم و كمال از دو راه، براى آدم‌هاى معمولى ميسور است: اول تفكر و مطالعه و درس، دوم؛ تقوا و اشراق باطن‌ «إِنَّهُمْ فِتْيَةٌ آمَنُوا بِرَبِّهِمْ وَ زِدْناهُمْ هُدىً‌ إِنْ تَتَّقُوا اللَّهَ يَجْعَلْ لَكُمْ فُرْقاناً» (الكهف: ١٣).

١٦٦- شيطان‌

قال الصادق (ع) فى ذيل صحيح جميل: و ذلك ان الله خلق خلقاً قبل آدم و كان ابليس منهم بالولاء و لم يكن من جنس الملائكة، و ذلك ان الله خلق خلقاً قبل آدم؛ و كان ابليس حاكماً فى الارض فعصوا و افسدوا و سفكوا الدماء فبعث الله الملائكة فقتلواهم و اسروا ابليس و رفعوه الى السماء فكان مع الملائكة يعبد الله الى ان خلق الله تبارك و تعالى آدم.[١]

١٦٧- وجوب و عدم جواز در فعل خداوند متعال‌

در اين جا خلاصه‌ى از بيان مرحوم سيد طباطبايى، در تفسير الميزان او نقل مى‌شود، خلاصه سخن ايشان از صفحه ٩٤ تا صفحه ٩٨ ج ١ چنين است:

اول: مالكيت خداوند بر اشياء مالكيت مطلق و غير مقيد به يك جهت دون جهت است، مالكيت غير خداوند هميشه محدود است، هيچ انسان آزادى مالكيت مطلق‌

[١] - بحار الانوار ج ٦٣، ص ٢٣٤، نقلا عن تفسير القمى ص ٣٢. اقول: فى اعتبار مصدر الحديث بحث فتأمل.