شناخت نامه نماز - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٨٧ - سخنى در باره اوقات نمازهاى پنجگانه

اهل سنّت، آغاز وقت نماز عصر را پس از گذشت مدّتى معيّن شده از وقت ظهر و آغاز وقت نماز عشا را پس از پايان يافتن سرخى مغرب مى‌دانند.[١] شيعه، اين دو وقت را وقت فضيلت و نه وقت اختصاصى دو نماز ظهر و مغرب مى‌داند.[٢]

گفتنى است در اين اوقات بجز نماز عصر و عشا، وقت برتر، بخشى از زمان آغازين است كه به آن، «وقت فضيلت» گفته مى‌شود[٣] و مستحبّ مؤكّد است كه نمازگزار، نمازش را در همين محدوده زمانى آغازين بخواند، هر چند مُجاز است كه آن را تا آخر وقتش به تأخير اندازد.[٤]

براى هر يك از نمازهاى واجب پنجگانه، نمازهايى نافله هم سفارش شده است كه وقت نافله صبح، از اندكى پيش از فجر تا پديدار شدن سرخى طلوع آفتاب‌[٥] و نافله ظهر و عصر، نيز پيش از آن دو و به گاه اشتغالات ضرورى، تقريباً همه روز است.[٦] وقت نماز نافله مغرب، پس از اداى آن تا زمان از ميان رفتن حُمره مَغربيّه (سرخى غروب)[٧] و نافله عشا نيز پس از آن، تا نيمه شب، امتداد دارد.[٨]

[١]. ر. ك: المجموع، نووى: ج ٣ ص ٢٤- ٤٣ و المحلّى، ابن حزم: ج ٣ ص ١٦٣- ١٧٠.

[٢]. ر. ك: الدروس الشرعية: ج ١ ص ١٣٩.

[٣]. وقت فضيلت نماز صبح تا روشن شدن هوا و پديدار شدن سرخى آفتاب است و وقت فضيلت ظهر تابرابر شدن سايه هر چيزى با آن يا دو ذراع و يا چهار قدم شدن طول آن است و وقت فضيلت عصر تا دو برابر شدن سايه، نسبت به طول آن است و وقت فضيلت مغرب، ناپديد شدن سرخى آسمان در سمت مغرب است و فضيلت عشا تا گذشتن يك چهارم از شب است( الدروس الشرعية: ج ١ ص ١٣٩).

[٤]. ر. ك: جواهر الكلام: ج ٧ ص ١٦٧.

[٥]. بنا به نظر بسيارى از فقيهان، افزون بر اين مدّت، كسى كه نماز شب مى‌خواند، مى‌تواند پس از آن، نافله‌صبح را ادا كند، هر چند نيمه شب باشد( ر. ك: تحرير الوسيلة: ج ١ ص ١٣٦، منهاج الصالحين: ج ١ ص ١٣٣).

[٦]. ر. ك: الدروس الشرعية: ج ١ ص ١٤٠.

[٧]. ر. ك: جواهر الكلام: ج ٧ ص ١٨٦.

[٨]. ر. ك: جواهر الكلام: ج ٧ ص ١٩٠.