شناخت نامه نماز - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٨٦ - سخنى در باره اوقات نمازهاى پنجگانه

(دو سوى روز)»، به نماز صبح و مغرب و با عبارت‌ «وَ زُلَفاً مِنَ اللَّيْلِ‌ (پاسى از شب)» به نماز عشا اشاره دارد.

افزون بر اين، مطابق روايات، آيه‌ «حافِظُوا عَلَى الصَّلَواتِ وَ الصَّلاةِ الْوُسْطى‌»[١] ناظر به نماز ظهر و يا عصر است كه ميان نمازهاى روز در دو سوى آن، واقع شده اند و وقت آنها نيز ميانه روز است.[٢]

از سوى ديگر، پيامبر خدا صلى الله عليه و آله نيز به تعليم الهى، آغاز و انجام وقت هر نماز را بيان و سپس با سيره و عمل خود، آن را بيشتر تبيين نمود.[٣]

اهل بيت عليهم السلام نيز نشانه‌هاى گوناگونى مانند: روشن شدن و گسترده شدن نور سپيده‌دم و يا به حدّ اقل رسيدن سايه در نيم‌روز را ابراز داشته‌اند.

اين زمان‌ها با بيان‌هاى گوناگونى ابراز شده‌اند تا رعايت آنها امكان‌پذير و عملى باشد و همگى آنها متناسب با حركت خورشيد و ظهور و وقوع پديده‌هاى طبيعى و شبانه‌روزى هستند و براى بيشتر مردم، قابل رؤيت و رعايت هستند. براى نمونه وقت نماز صبح، از طلوع سپيده تا طلوع خورشيد است‌[٤] و وقت نماز ظهر از نيم‌روز (هنگامى كه خورشيد به وسط آسمان و سايه هر چيز به حدّ اقل مى‌رسد) آغاز مى‌شود و تا غروب آفتاب امتداد مى‌يابد[٥] و بلافاصله وقت نماز مغرب آغاز مى‌شود و تا نيمه شب ادامه مى‌يابد.[٦]

در اين ميان، اختلاف اساسى مهمّى ميان مسلمانان به چشم نمى‌آيد. تنها در وقت نماز عصر و عشا، بيشتر شيعيان، وقت آن دو را با ظهر و مغرب مشترك مى‌دانند؛ اما

[١]. بقره: آيه ٢٣٨.

[٢]. ر. ك: ح ٤٤.

[٣]. ر. ك: ح ٤٥.

[٤]. ر. ك: جواهر الكلام: ج ٧ ص ٩٦ باب« بيان وقت صلاة الفجر».

[٥]. ر. ك: جواهر الكلام: ج ٧ ص ٧٤ باب« تعيين وقت الظهر و العصر».

[٦]. ر. ك: جواهر الكلام: ج ٧ ص ١٦٠.