شناخت نامه نماز - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٥٣ - ١/ ٢ تشريع نماز در اسلام

جبران دارد]. پيامبر خدا صلى الله عليه و آله در نماز كسى كه مسافر نيست، دو ركعت در ظهر و عصر و عشا افزود و يك ركعت هم به نماز مغرب براى مقيم و مسافر افزود.

٢٠. امام رضا عليه السلام‌- در آنچه فضل بن شاذان از سخنان ايشان در حكمت تشريع واجبات گرد آورده است-: اگر كسى بپرسد: «چرا اصل نماز، دو ركعت قرار داده شد و در برخى، يك و در برخى، دو ركعت افزوده شده است و برخى افزوده‌اى ندارند؟»، گفته مى‌شود: اصل نماز، يك ركعت است؛ چون كمتر از يك، كه عددى نيست و نماز شكل نمى‌گيرد؛ ولى خدا مى‌دانست كه مردم نمى‌توانند آن يك ركعت را [نيز] به تمام و كمال و با توجّه كامل به جا بياورند و از اين رو، نمازى برايشان تحقّق نمى‌يابد. پس، يك ركعت ديگر همراه آن كرد تا كاستى ركعت اوّل را با آن، جبران كنند و بدين گونه خداوند، نماز واجب را دو ركعت قرار داد.

آن گاه پيامبر خدا صلى الله عليه و آله نيز دانست كه بندگان، اين دو ركعت را به تمام و كمال، مطابق آنچه فرمان يافته‌اند، به جا نمى‌آورند. دو ركعت به هر يك از نمازهاى ظهر و عصر و عشا افزود تا دو ركعت فريضه اصلى، كامل شود و چون مى‌دانست كه مردم در وقت مغرب گرفتارند و در پى افطار و خوردن و نوشيدن و شستن و تهيّه و تدارك كارهاى شبانه هستند، تنها يك ركعت بر نماز مغرب افزود تا بر آنان سبك آيد و مجموع ركعات نماز در شبانه‌روز فرد شود، و نماز صبح را به حال خود نهاد؛ چون گرفتارى در وقت آن، بيشتر و در پى نيازها بودن عمومى‌تر است و نيز دل‌مشغولى‌ها در آن زمان، كمتر است؛ زيرا معامله‌ها و داد و ستد در شب كمتر است و انسان به نماز صبحش بيشتر از ديگر نمازها توجّه دارد؛ زيرا چون در شب كمتر كار كرده، كمتر انديشناك است.