رساله توضيح المسائل - موسوى اردبيلى، سيد عبدالكريم - الصفحة ٤٢٤ - مواردى كه انسان مى تواند معامله را به هم بزند
معامله شخصى و معيّن باشد، مثلًا حيوان معيّنى را بخرد و بفهمد كه يك چشم او كور است، چنانچه آن عيب پيش از معامله در مال بوده و او نمىدانسته، مىتواند معامله را به هم بزند يا فرق قيمت سالم و معيوب آن را معيّن كند و به نسبت تفاوت قيمت سالم و معيوب، از پولى كه به فروشنده داده پس بگيرد؛ مثلًا اگر بفهمد مالى كه به چهار هزار تومان خريده، معيوب است، در صورتى كه قيمت سالم آن هشت هزار تومان و قيمت معيوب آن شش هزار تومان باشد، چون فرق قيمت سالم و معيوب يك چهارم مىباشد، مىتواند يك چهارم پولى كه داده- يعنى هزار تومان- را از فروشنده پس بگيرد.
«مسأله ٢٣٢٨» اگر فروشنده بفهمد در عوضى كه به عنوان بهاى كالا گرفته عيبى هست، در صورتى كه عوض در معامله، معيّن و شخصى باشد، چنانچه آن عيب پيش از معامله در عوض بوده و او نمىدانسته، مىتواند معامله را به هم بزند يا تفاوت قيمت سالم و معيوب را به دستورى كه در مسأله پيش گفته شد پس بگيرد.
«مسأله ٢٣٢٩» اگر بعد از معامله و پيش از تحويل گرفتن مال، عيبى در آن پيدا شود، خريدار مىتواند معامله را به هم بزند و يا تفاوت قيمت جنس صحيح و معيوب را بگيرد و نيز اگر در عوضِ مال بعد از معامله و پيش از تحويل گرفتن، عيبى پيدا شود، فروشنده مىتواند معامله را به هم بزند و يا تفاوت قيمت جنس صحيح و معيوب را بگيرد.
«مسأله ٢٣٣٠» اگر بعد از معامله عيب مال را بفهمد و فوراً معامله را به هم نزند، ديگر حقّ به هم زدن معامله را ندارد.
«مسأله ٢٣٣١» هرگاه بعد از خريدن جنس، عيب آن را بفهمد- اگرچه فروشنده حاضر نباشد- مىتواند معامله را به هم بزند.
«مسأله ٢٣٣٢» در چهار صورت اگر خريدار بفهمد مال عيبى دارد، نمىتواند معامله را به هم بزند يا تفاوت قيمت را بگيرد:
اوّل: آن كه هنگام خريدن، عيب مال را بداند. دوم: به عيب مال راضى شود. سوم: در وقت معامله بگويد: «اگر مال عيبى داشته باشد پس نمىدهم و تفاوت قيمت هم نمىگيرم». چهارم: فروشنده در وقت معامله بگويد: «اين مال را با هر عيبى كه دارد