رساله توضيح المسائل - موسوى اردبيلى، سيد عبدالكريم - الصفحة ٤١٠ - معاملات باطل

«مسأله ٢٢٥٨» اگر خريدار بخواهد پول جنس را بعداً از مال حرام بدهد- چه از اوّل قصد او اين باشد يا از اوّل قصد او اين نباشد- معامله صحيح است، ولى بايد مبلغى را كه بدهكار است از مال حلال بدهد.

«مسأله ٢٢٥٩» خريد و فروش چيزهاى بى ارزش مانند يك پرِ كاه باطل است.

«مسأله ٢٢٦٠» خريد و فروش آلاتى كه براى خصوص لهو به كار مى‌روند و استفاده عقلايى حلالى براى آنها وجود ندارد، حرام و باطل است.

«مسأله ٢٢٦١» اگر چيزى را كه مى‌شود استفاده حلال از آن ببرند، به اين قصد بفروشند كه آن را در حرام مصرف كنند، حرام و باطل بودن آن معامله معلوم نيست، مگر اين كه عرفاً فروش آن را كمك رساندن به انجام عمل حرام بدانند و اگر فروش آن به قصد استفاده حرام نباشد، جايز است؛ بنابر اين خريد و فروش چيزهايى مانند تلويزيون، ويدئو و دستگاه گيرنده ماهواره كه زمينه كاربرد حرام نيز دارند، اگر به قصد استفاده حرام نباشد، اشكال ندارد و در انگور اگر آن را به اين قصد بفروشند كه از آن شراب تهيّه نمايند، معامله آن حرام و باطل است.

«مسأله ٢٢٦٢» ساختن مجسّمه انسان و حيوانات در صورتى كه براى پرستش يا در معرض آن باشد جايز نيست؛ بلكه بنابر احتياط از ساختن آن در هر حال بايد اجتناب شود؛ ولى خريد و فروش مجسّمه و نيز كالايى كه روى آن چهره انسان يا حيوان كنده‌كارى يا نقاشى شده، اشكال ندارد.

«مسأله ٢٢٦٣» خريدن چيزى كه از راه قمار يا غصب و دزدى يا از راه معامله باطل تهيّه شده، باطل و تصرّف در آن مال حرام است و اگر كسى آن را بخرد، بايد به صاحب اصلى آن برگرداند.

«مسأله ٢٢٦٤» اگر روغنى را كه با پيه مخلوط است بفروشد، چنانچه آن را معيّن كند، مثلًا بگويد: «اين يك كيلو روغن را مى‌فروشم»، مشترى مى‌تواند معامله را به هم بزند؛ ولى اگر آن را معيّن نكند، بلكه يك كيلو روغن بفروشد و بعد روغنى را كه پيه دارد بدهد، مشترى مى‌تواند آن روغن را پس بدهد و روغن خالص مطالبه نمايد.