رساله توضيح المسائل - موسوى اردبيلى، سيد عبدالكريم - الصفحة ٣٣٢ - ١- درآمد كسب و كار

- به گونه‌اى كه درآمد و غنيمت محسوب نشود- خُمس آن لازم نيست.

«مسأله ١٨٥٤» اگر مالى به انسان ارث برسد و بداند كسى كه اين مال از او به ارث مانده خُمس آن را نداده، بايد خُمس آن را بدهد و نيز اگر در خود آن مال خُمس نباشد ولى انسان بداند كسى كه آن مال از او به ارث مانده، خُمس بدهكار است، بايد به نسبت سهم الارثى كه به وى رسيده، از خمس ميّت پرداخت نمايد.

«مسأله ١٨٥٥» اگر به واسطه قناعت كردن، چيزى از مخارج سال انسان زياد بيايد، بايد خمس آن را بدهد.

«مسأله ١٨٥٦» كسى كه ديگرى مخارج او را مى‌دهد، بايد خمس تمام مالى را كه به دست مى‌آورد بدهد؛ ولى اگر مقدارى از آن را خرج زيارت و مانند آن كرده باشد، فقط بايد خمس باقى‌مانده را بدهد.

«مسأله ١٨٥٧» اگر شخصى ملكى را بر افراد معيّنى (مثلًا بر اولاد خود) وقف نمايد، چنانچه در آن ملك زراعت و درختكارى كنند و از آن چيزى به دست آورند و از مخارج سال آنان زياد بيايد، بايد خمس آن را بدهند.

«مسأله ١٨٥٨» اگر مالى كه فقير بابت خُمس و زكات گرفته از مخارج سال او زياد بيايد، بنابر احتياط واجب بايد براى تصرف در مقدار زيادى از حاكم شرعى اجازه بگيرد؛ ولى اگر از مالى كه به او داده‌اند منفعتى ببرد، مثلًا از درختى كه بابت خُمس به او داده‌اند ميوه‌اى به دست آورد، بايد خُمس مقدارى را كه از مخارج سال او زياد مى‌آيد بدهد.

«مسأله ١٨٥٩» اگر با عين پول خمس نداده جنسى را بخرد؛ يعنى به فروشنده بگويد:

«اين جنس را با اين پول مى‌خرم»، معامله‌اى كه كرده صحيح است؛ ولى بايد خمس را بپردازد.

«مسأله ١٨٦٠» اگر جنسى را بخرد و بعد از معامله قيمت آن را از پول خُمس نداده بدهد، اگرچه در وقت خريدن نيز قصد او اين باشد كه از پول خُمس نداده عوض را بدهد، معامله‌اى كه كرده صحيح است، ولى ذمّه او به مستحقّين خُمس مشغول است.

«مسأله ١٨٦١» اگر مالى را كه خُمس آن داده نشده بخرد، معامله صحيح است و نياز به‌