كتاب شريف الكافي، تأليف ثقة الاسلام محمّد بن يعقوب كليني;، مهم‌ترين و برترين اثر مكتوب شيعه به‌شمار مي‌رود. اين كتاب ـ كه حاوي احاديث پيامبر٦ و اهل بيت: در عرصه‌هاي مختلف ديني است ـ به جهت ويژگي‌هاي منحصر به فرد، محور شكل‌گيري و توليد بخش وسيعي از ادبيات مكتوب شيعه بوده و در طول تاريخ، مورد اهتمام عالمان شيعه قرار گرفته و شرح‌ها و تعليقه‌ها و ترجمه‌هاي فراوان براي آن و در پيرامون، عرضه شده است. مروري بر فعاليت‌هاي علمي و مكتوب شيعه، اعم از مطبوع و مخطوط، اين ادعا را ثابت مي‌كند.

بر پايه اطلاعات به‌دست آمده، با اين حجم از فعاليت‌ها دربارۀ كتاب الكافي روبه‌رو هستيم:

١. نسخه‌هاي خطي الكافي در ايران: ١٥٠٠نسخه[١]

٢. آثار چاپ شده:

١/٢. شروح و حواشي: ١١٢ عنوان

٢/٢. شرح تك حديث: ٧٤ عنوان

٣/٢. ترجمه‌ها: ١٦ عنوان

٤/٢. گزيده و تلخيص: ٣١ عنوان

٥/٢. فهرس و معجم: ٢١ عنوان

٦/٢. چاپ‌ها: ٣٦ عنوان

٧/٢. كتاب‌هاي مستقل درباره الكافي: ٣٢ عنوان

٨/٢. كتاب‌هاي مشتمل درباره الكافي: ٧٤ عنوان

٩/٢. پايان‌نامه‌ها: ١٨ عنوان

١٠/٢. مقالات: ٥٥ عنوان

اين مجموعه، در بر دارندۀ ٤٥٠ عنوان اثر چاپ شده است.[٢]

با اين همه، نمي‌توان مدعي شد كه كارهاي بر زمين مانده درباره كليني و الكافي به چشم نمي‌خورد و پروندۀ پژوهش در اين زمينه مختومه است. از اين رو، آستان حضرت عبدالعظيم حسني٧ و مؤسسه

[١]. ر.ك: كافي‌پژوهي در عرصه نسخه‌هاي خطي از مجموعه آثار كنگره، ج٣٣.

[٢]. ر.ك: كتاب‌شناسي كليني و الكافي از مجموعه آثار كنگره، ج٣٤.