نوشته‌هاي مشكوك و غير معتبر شناخته مي‌شوند كه تعداد بسياري از آنها از بين رفته و تعدادي از آنها نيز هنوز باقي است. از میان خاطرات رسولان یا اناجیل، توسط کلیسا چهار نوشته به عنوان نوشته‌های معتبر قلمداد شد که همان اناجیل متی، مرقس، لوقا و یوحناست. مسيحيان خود مي‌گويند كه نام حدود پنجاه انجيل از اين نوع به دست ما رسيده است. با اين حال، تنها از بيست مورد از آنها اكنون اطلاعاتي در دسترس است كه انجيل عبرانيان، انجيل پطرس، انجيل مصريان، انجيل فيليپ، انجيل توما، انجيل يعقوب، انجيل نيكوداموس، انجيل دوازده حواري، انجيل يهودا و انجيل ماركيون از جمله آنهاست.[٦٧٠]

کتب حدیثی مسلمانان نیز مملو از نقل سخنان حضرت عیسی از زبان پیامبر گرامی اسلام و اهل بیت گرامی ایشان است که جمع آوری و تبویب آنها مي‌تواند منبع بسیار غنی در ترویج آموزه‌های دینی، بویژه اخلاق انسانی باشد. گستردگی این احادیث نشان از آن دارد که دانش پیامبر و ائمه فراتر از نوشته‌های رایج مسیحیان بوده و آنها از منبع غیبی الهام مي‌گرفته‌اند.

در احادیث اسلامی، سخنان و کارهای زیادی از حضرت عیسی حکایت شده است که بیشتر آنها از نوع اخلاقی است. ایجاد روح خدمت به هم‌نوعان، همراه با تواضع و فروتنی، از محوری‌ترین آموزه‌هایی است که از سخنان و اعمال حضرت عیسی مي‌آموزیم. کلینی در کتاب شریف الکافی نقل کرده است که روزی حضرت عیسی حواریان خود را ندا در داد و به آنها گفت که او با آنها کاری دارد. حواریان با اشتیاق آمدند تا ببینند که آن حضرت با آنها چه کاری داشته است که امتثال امر او کنند. در این هنگام، حضرت عیسی٧ برمی‌خیزد و پاهای آنها را مي‌شوید. آنها که از این کار آن حضرت شگفت زده شده بودند، مي‌گویند: ای روح الله، ما باید نسبت به شما چنین کاری مي‌کردیم. عیسی٧ مي‌گوید:

فرد دانشمند سزاوارترین فرد به اظهار تواضع و فروتنی نسبت به دیگران است. من به شما تواضع مي‌کنم و شما هم بدانید که بعد از من باید نسبت به مردم فروتن باشید. بدانید که چشمه حکمت با فروتنی مي‌جوشد و نه با تکبّر؛ همان طور که گیاه در خاک نرم دشت‌ها مي‌روید و نه بر سنگ سخت کوه‌ها.[٦٧١]

این نمونه از کار حضرت عیسی٧ درس بزرگی است به دانشمندان و رهبران دینی که به جای آن که بزرگی خود را به رخ افراد بکشند، در برابر یکایک آنها فروتن باشند.

یکی از محورهای سخنان عیسی٧ ـ که در روایات و به خصوص در کتاب شریف الکافی بازتاب یافته ـ دربارة‌ عالمانی است که دارای آثار سوء در جامعه هستند.[٦٧٢] در حدیثی از الکافی تواضع از مهم‌ترین آموزه‌هایی شمرده شد که در انجیل بر حضرت عیسی وحی شده است. در این روایت، تأکید شده که بهترین راه برای اظهار نعمت‌های الهی، تواضع است. معمولاً وقتی نعمتی به انسان‌ها مي‌رسد، در آنها زمینه فخر فروشی و تکبر به وجود مي‌آورد و هم‌چنین برخی چنین مي‌پندارند که تواضع در برابر انسان‌ها به معنای کوچک شدن و خوارشدن است. از این رو، در همین روایت از الکافی تأکید شده که تواضع نه

[٦٧٠].َApocryphal New Testament, p.١-٢٢٤.

[٦٧١]. ر.ک: الکافی، ج١، ص٤٧.

[٦٧٢]. همان، ج١، ص٦٢.